Kolesterol düşürücü ilaç statinleri kullanan her on kişiden biri, bu potansiyel olarak hayat kurtarıcı ilaçları bırakmalarına neden olan gizemli kas ağrıları yaşıyor. Columbia Üniversitesi ve Rochester Üniversitesi'nden araştırmacılar, statinlerin neden olduğu kas semptomlarının (SAMS) arkasındaki sırrı çözdü: Kas hücrelerine kalsiyum akışının artması, doku hasarına ve hatta hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açıyor.
Statinler, karaciğerde kolesterol üretiminden sorumlu bir enzimi bloke ederek çalışır. Bu sayede kandaki kötü kolesterol (LDL) seviyeleri düşürülür ve damarlarda yağ birikimi gibi kardiyovasküler hastalıkların önlenmesine yardımcı olunur. Ancak statinler, kas liflerini saran ve kalsiyum iyonlarının akışını kontrol eden ryanodin reseptör 1 (RyR1) adı verilen bir proteine de etki edebiliyor.
Fareler üzerinde yapılan ve kriyoelektron mikroskobu (cryo-EM) ile desteklenen araştırmalar, statinlerin RyR1'e nasıl bağlandığını ve bu proteinin normal işleyişini bozduğunu ortaya koydu. Statinler, RyR1'in kapılarını açık tutarak kalsiyumun kas hücrelerine sızmasına neden oluyor. Bu durum, doğrudan kas hasarına yol açabileceği gibi, kasları parçalayan enzimleri de tetikleyebiliyor.
Sonuç olarak statin kullanıcıları, kalıcı ağrı, halsizlik, hassasiyet ve kramplar gibi şikayetler yaşayabiliyor. RyR1 mutasyonu olan kişilerde bu durum daha da kötüleşerek, ilaçlara bağlı aşırı vücut ısısı (malign hipertermi) veya diyafram kaslarında zayıflığa bağlı solunum sorunları gibi ciddi komplikasyonlara yol açabiliyor. Nadiren de olsa, statin yan etkileri kas dokularının parçalanıp kan dolaşımına karıştığı ve böbrek yetmezliğine neden olabilen rabdomiyoliz sendromunu tetikleyebilir.
Bu bulgular, statinlere karşı intoleransı olan hastaların belirlenmesinde önemli bir adım olarak görülüyor. Statinlerin kas ağrılarına yol açmasının altında yatan mekanizmanın anlaşılması, yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine ışık tutabilir. Araştırmacılar, statinlerin RyR1'e bağlanmayacak şekilde yeniden tasarlanması veya Rycal gibi deneysel ilaçlarla RyR1'deki kalsiyum sızıntısının engellenmesi gibi iki potansiyel çözüm önerisi sunuyor.
