Neredeyse çeyrek asırdır özel bir şirket olarak faaliyet gösteren ve finansal hesaplarını büyük bir gizlilikle saklayan SpaceX, nihayet kapılarını araladı. Şirket, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunduğu yaklaşık 400 sayfalık S-1 dosyasıyla işleyişine dair detaylı bir muhasebe dökümü yayınladı.
2002 yılında kurulan ve hala Elon Musk liderliğinde yoluna devam eden SpaceX, hisselerini halka arz etme hazırlığı kapsamında bu dosyayı sundu. Halka arzın 12 Haziran itibarıyla gerçekleşmesi bekleniyor.
Belge, şirketin uzay operasyonlarına dair büyük sürprizler barındırmamakla birlikte, fırlatma, uzay uçuşları, uzay tabanlı internet ve son zamanlarda Musk'ın xAI'yi satın almasıyla sosyal medya ve yapay zeka alanlarını kapsayan genişleyen operasyonları hakkında önemli detaylar gün yüzüne çıktı.
Şirket, 2025 yılında 18.67 milyar dolarlık gelir bildirdi. Bu rakam, önceki yılın 14.02 milyar dolarlık gelirine göre önemli bir artış gösteriyor. Ancak, 2024 yılında küçük bir kâr elde etmesine rağmen, şirket 2025 yılında yapay zeka geliştirme harcamaları nedeniyle 4.94 milyar dolar zarar etti.
Devasa Bir Pazar Potansiyeli
SpaceX, mevcut ve gelecekteki uzay, veri ve yapay zeka hizmetleri teklifleri için 28.5 trilyon dolarlık bir toplam adreslenebilir pazar (TAM) öngörüyor. Bu miktarın yalnızca yaklaşık 2 trilyon doları doğrudan uzay veya şirketin Starlink ağı ile ilgili. Geri kalan 26.5 trilyon dolarlık pazarın ise büyük ölçüde kurumsal uygulamalardan kaynaklanan yapay zeka alanından gelmesi bekleniyor.
Şirket, dosyanın 171. sayfasında şu ifadeye yer veriyor: "İnsanlık tarihindeki en büyük TAM'ı belirlediğimize inanıyoruz. Bir sonraki trilyon dolarlık pazarımızın, roketlerimizi ve uydularımızı devasa yörünge konuşlandırmaları için kullanmayı öngördüğümüz yapay zeka bilişimi olduğuna inanıyoruz."
Şirket, bu büyük pazar tahminlerinin çeşitli kaynaklara dayandığını belirtti.
Dosyada, "Yapay zeka pazar tahminlerimiz, RAND Corporation tarafından yayınlanan tahminler de dahil olmak üzere üçüncü taraf kaynaklardan küresel veri merkezi bilişim talebi projeksiyonlarına ve küresel bilişim kapasitesinin yapay zeka iş yükleri için ne kadarının kullanılabileceğine dair iç varsayımlar ile güç kullanımı, kullanım oranları ve fiyatlandırma gibi diğer operasyonel varsayımlara dayanmaktadır" deniliyor.
Maaş ve Tazminat Detayları
Belge, şirketin yönetimine dair bazı ilginç detaylar da içeriyor. Halka arz tamamlandıktan ve SpaceX halka açık bir şirket haline geldikten sonra, Musk, SpaceX'i yönetme konusunda "birleşik oy gücünün" yüzde 85.1'ini elinde tutacak. Şirketin icra kurulu başkanı ve yönetim kurulu başkanı olarak görev yapacak ve bu pozisyondan çıkarılması oldukça zor olacak.
Musk'ın 2025 yılındaki maaşı 54.080 dolardı. Bu değer, Kaliforniya'daki muaf çalışanlar için asgari maaşa bağlı. Şirketin başkanı ve operasyon sorumlusu Gwynne Shotwell ise 2025 yılında 1.08 milyon dolarlık bir maaş aldı, ancak hisse ödülleri dahil toplam tazminatı 85.8 milyon dolar değerindeydi.
S-1 dosyası, Musk'ın ABD Başkanı Trump'a danışmanlık yaptığını belirtiyor ve siyasi değişikliklerin şirketin geleceğini maddi olarak etkileyebileceği olasılığına değiniyor.
Dosyada, "Amerika Birleşik Devletleri'ndeki mevcut siyasi ortam oldukça kutuplaşmış durumda ve ABD Kongresi'nin bileşimindeki değişimler veya başkanlık yönetimindeki değişiklikler, hükümet harcama önceliklerinde, düzenleyici duruşta ve endüstriler ile programlar arasındaki sözleşmelerin ve kaynakların tahsisinde önemli değişikliklere yol açabilir. ABD hükümet kurumlarıyla olan ilişkilerimiz ve faaliyet gösterdiğimiz düzenleyici ve tedarik ortamının elverişliliği, başkanlığı hangi siyasi partinin kontrol ettiğine veya ABD Kongresi'nin bir veya her iki kanadına bağlı olarak etkilenebilir" ifadeleri yer alıyor.
Uzay İşindeki Durum
Bu belgede şirketin fırlatma işine dair nispeten az yeni bilgi bulunuyor. Örneğin, Falcon 9'un iç fırlatma maliyetinin (fırlatma başına yaklaşık 15 milyon dolar olduğu düşünülüyor) 74 milyon dolarlık taban kamu fiyatına oranı hakkında bir döküm yok.
Daha büyük Starship aracı için ise dosya, SpaceX'in kilogram başına yörünge maliyetini en az 185 dolara indirmeyi hedeflediğini belirtiyor. SpaceX, bu yılın ikinci yarısında V3 Starlink uydularını süper ağır roketle fırlatmaya başlamayı planlıyor, ancak bu, Teksas'ın güneyindeki Starbase'den Perşembe günü yeniden başlayacak bir dizi test uçuşuna bağlı.
Dosya ayrıca, SpaceX'in Starship ile Ay ve Mars'a büyük yükler taşıyabilen tam yeniden kullanılabilir bir roket haline getirmek için henüz tamamlaması gereken önemli işleri de kabul ediyor.
Belgede, "Bu sistemler, yaşanabilir ulaşım ve yüzey ortamlarının geliştirilmesi ve karmaşık yörünge içi operasyonların gerçekleştirilmesi ihtiyacı dahil olmak üzere önemli teknolojik, mühendislik ve operasyonel zorluklar içeriyor. Bu zorlukların üstesinden gelmek, yenilikçi veya test edilmemiş çözümlerin geliştirilmesini gerektirecek ve önemli sermaye yatırımı gerektirecektir" ifadeleri yer alıyor.
Yapay Zeka Alanındaki Hamleler
Geleceğini yapay zekaya yatırarak, SpaceX devasa bir yörünge veri merkezi ağını inşa etmek için en uygun konumda olan şirket olduğu iddiasını ortaya koyuyor.
Dosyada, "Ölçeklenebilir yörünge yapay zeka bilişimini inşa etmek için ticari olarak uygulanabilir bir yola sahip tek şirket olduğumuza inanıyoruz. Bu, yeniden kullanılabilir roketler aracılığıyla önemli kütleyi maliyet etkin bir şekilde yörüngeye fırlatma ve düşük maliyetle ve yüksek hacimde güvenli, güvenilir ve yüksek performanslı uydular üretme konusundaki benzersiz yeteneğimizle destekleniyor. Zamanla hedefimiz her yıl uzaya 100 gigawatt bilişim konuşlandırmak" deniliyor.
SpaceX, yörünge yapay zeka bilişim uydularını en erken 2028'de konuşlandırmaya başlamayı beklediğini belirtti.
Başlangıçta Falcon 1 adlı küçük bir roketi fırlatma hedefiyle kurulan bu şirket, mütevazı başlangıcından bu yana uzun bir yol kat etti. Dünyanın en başarılı fırlatma şirketi haline geldi ve her yıl yörüngeye giren toplam kütlenin yaklaşık yüzde 80'ini taşıyor. Dünyadaki diğer tüm şirketlerin toplamından daha fazla uydu işletiyor.
Ancak, astronomik değerlemesine ve adreslenebilir pazarına ulaşmak için SpaceX'in bir uzay şirketinden bir yapay zeka şirketine evrilmesi ve hızla büyümeye devam etmesi gerekiyor. Bunlar devasa bahisler. Önümüzdeki aylarda ve yıllarda bunların aynı zamanda iyi bahisler olup olmadığına yatırımcılar karar verecek.
