Tip 2 diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılan metformin, yapılan yeni bir araştırmaya göre kadınlarda 90 yaşına kadar sağlıklı yaşam şansını artırabilir. 2025 yılında yayımlanan araştırmada, bu ilacın yaşlanma karşıtı çeşitli etkilere sahip olabileceği belirtiliyor.
ABD ve Almanya'daki bilim insanları, menopoz sonrası kadınlar üzerine yapılan uzun soluklu bir ABD çalışmasından elde edilen verileri inceledi. Çalışmaya toplam 438 kişi dahil edildi. Bu kişilerin yarısı diyabet tedavisinde metformin kullanırken, diğer yarısı ise farklı bir diyabet ilacı olan sülfonilüre kullanıyordu.
Araştırmada bazı sınırlılıklar bulunsa da, metformin kullanan gruptaki kadınların, sülfonilüre kullanan gruba göre 90 yaşına ulaşmadan ölme riskinin yüzde 30 daha düşük olduğu hesaplandı.
Araştırmacılar, yayınladıkları makalede, "Metforminin yaşlanmanın birden fazla yolunu hedeflediği ve bu nedenle insan ömrünü uzatabilecek bir ilaç olarak öne sürüldüğü gösterilmiştir" ifadesini kullanıyor. "Tip 2 diyabetli kadınlarda, sülfonilüre kullanımına kıyasla metforminin erken başlamasının olağanüstü uzun ömrü artırdığını bulduk."
Metformin, yıllardır kullanılan ve vücuttaki çeşitli yaşlanma süreçlerini yavaşlatabilen bir ilaç olarak kabul ediliyor. Örneğin, DNA hasarını sınırladığı ve uzun yaşamla ilişkili gen aktivitesini desteklediği gösterilmiştir.
Önceki çalışmalar, metforminin beyindeki yıpranmayı yavaşlatabildiğini ve hatta uzun COVID riskini azaltabildiğini ortaya koymuştu. Ancak bilim insanları, ilacın özellikle insanlarda yaşam süresini uzattığından henüz tam olarak emin değil ve bu durum bu araştırmanın yapılma nedenlerinden biri.
Bu araştırma, katılımcıların bir tedaviye rastgele atanmaması, bunun yerine profesyonel tavsiyelere uymaları nedeniyle, randomize kontrollü bir çalışma (RCT) gibi nedensellik kanıtı sunamıyor. Ayrıca, hiçbir tedavi almayan bir plasebo grubu da bulunmuyordu. Genel örneklem büyüklüğü de oldukça büyük değildi.
Bununla birlikte, çalışmanın bazı güçlü yönleri de mevcut. Örneğin, ortalama takip süresi 14 ila 15 yıl gibi standart bir RCT'nin sunabileceğinden çok daha uzun sürdü. Bu durum, herhangi bir müdahalenin yaşam süresi üzerindeki etkisini anlamak açısından önemlidir.
Araştırmacılar, "Analizimizin önemli bir avantajı, orta yaşlardan 90 yaş ve üzerine kadar uzun bir takip süresini kapsayan bir kohortun incelenmesi sayesinde tedavi başlangıcından sonra elde edilen uzun takip süresiydi. Bu, tipik randomize kontrollü çalışmalarda mümkün değildir" diyor.
Araştırmacılar, bu sonuçları daha derinlemesine incelemek için gelecekte RCT'lerin yapılabileceğini öne sürüyor. Bu süreçte, küresel nüfus yaşlanmaya devam ettikçe, araştırmalar bizi daha uzun süre sağlıklı tutmanın ve yaşlandıkça vücuttaki hasarı azaltmanın yollarını bulmaya devam ediyor.
Araştırmacılar, "Geroscience hipotezi, biyolojik yaşlanmanın değiştirilebilir olduğunu ve biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmanın, birden fazla yaşa bağlı hastalığın ve engelliliğin başlangıcını geciktirebileceğini veya önleyebileceğini savunuyor" diyor. "Geroscience'ın temel bir hedefi, biyolojik yaşlanmayı yavaşlatan yeni terapötik ve önleyici müdahaleler belirlemektir."
Araştırma, Journal of Gerontology: Medical Sciences dergisinde yayımlandı.
