Ara

PFAS Zehirlenmesine ‘Ömür Boyu Kalıcı’ Kimyasallara Düşük Sıcaklıkta Çözüm: Bilim Dünyasında Yeni Umut!

Çevreye yayıldıklarında uzun yıllar boyunca doğada kalmaları nedeniyle 'ömür boyu kalıcı kimyasallar' olarak adlandırılan per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS), modern sanayinin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu dayanıklılık, aynı zamanda ciddi bir çevre kirliliği sorununa yol açmaktadır.

Bilim insanları, PFAS'ı ayrıştırmak ve zararsız hale getirmek için yoğun bir şekilde çalışırken, bu kimyasalları tamamen parçalamanın genellikle yüksek sıcaklıklar, büyük enerji tüketimi veya maliyetli ve karmaşık özel düzenekler gerektirdiği biliniyor.

Communications Chemistry dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmada, bir grup bilim insanı, PFAS'ın uzun ömürlü olmasını sağlayan süper güçlü kimyasal bağlarını hedef alarak bu kimyasalları tamamen yok edebilecek bir yöntem geliştirdiklerini duyurdu.

Bu yöntemin en dikkat çekici özelliği, kaynar su seviyesinden biraz daha yüksek, yaklaşık 110 °C (230 °F) gibi nispeten düşük sıcaklıklarda çalışabilmesi. Bu sıcaklık, genellikle PFAS'ın kimyasal bağlarını kırmak için gereken ısının onda biri kadar. Araştırmacılar, bu yeni yaklaşımın su ve topraktaki PFAS'ı temizlemek için umut verici bir gelişme olduğunu belirtiyor.

PFAS'ın çevredeki yaygınlığına ve su kaynaklarını, yer altı sularını ve yağmur suyunu kirlettiğine dair endişeler dile getirilirken, bu tür kimyasalların uzaklaştırılması için birçok yöntem geliştirilmiş olsa da, konsantre halde bulunan kirleticilerin nihai olarak işlenmesi büyük bir zorluk olmaya devam ediyor.

Geliştirilen yeni yöntem, PFAS'ın temelini oluşturan karbon-flor bağlarını reaktif kimyasallar aracılığıyla keserek deflorasyon prensibine dayanıyor. Bu işlem sonucunda daha kolay işlenebilen karbon ve flor molekülleri ortaya çıkıyor.

Materyal bilimci Ling Zang, "Temel amaç, PFAS'ı yok etmek ve toksik etkisini azaltarak, temizlik işleminin kontaminasyonu sadece bir atık akışından diğerine taşımaktan öteye gitmesini sağlamaktır." diyerek, bu yeni yöntemin zararlı kimyasalların tamamen bertaraf edilmesi yönündeki hedefe ulaşmada kritik bir rol oynayabileceğini vurguluyor.

Araştırmacıların yürüttüğü testlerde, yöntemin özellikle trifloroasetik asit (TFA) gibi diğer temizleme yöntemlerinin sıklıkla etkisiz kaldığı inatçı bir PFAS türü üzerinde bile etkili olduğu gözlemlendi. Ayrıca, endüstriyel plastikler ve bazı yeni nesil PFAS türleri üzerinde de başarı sağlandı.

Tüm bu işlemler açık havada, belirtilen düşük sıcaklıklarda gerçekleştirilirken, bazı durumlarda sıcaklığın 150 °C'ye (302 °F) kadar yükseldiği ancak bunun da hala kimyasal ayrışma için gereken normal sıcaklıkların oldukça altında kaldığı belirtildi.

Araştırmacılar, bir sonraki adımların bu prosedürü gerçek bir arıtma sistemine entegre ederek etkinliğini görmek olduğunu ifade ediyor. Enerji ve kimyasal madde gereksinimleri ile her tür PFAS'a karşı henüz tam etkinlik gösterememesi gibi bazı soruların yanıtlanması gerekiyor.

Araştırmacılar, "Düşük reaksiyon sıcaklığı, yüksek sıcaklıktaki termal ve diğer enerji yoğunluğunu gerektiren işlem süreçlerine kıyasla daha az enerji gereksinimi sunabilir." şeklinde açıklamalarda bulunuyor. "Reaktif madde yüklemesinin ve çözücü geri kazanımının/geri dönüşümünün optimize edilmesi, bu yaklaşımın ekonomik uygulanabilirliğini daha da artırabilir."

PFAS'ın su geçirmez giysilerden yapışmaz tencerelere ve yangın söndürme köpüklerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olması nedeniyle, bu kimyasalların çevreye ve insan vücuduna derinlemesine nüfuz ettiği bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Potansiyel sağlık etkileri, maruz kalma seviyesine ve kimyasal türüne bağlı olarak böbrek hasarı, kanser gelişimi, beyin değişiklikleri ve multipl skleroz gibi sorunlarla ilişkilendirilmektedir.

En toksik PFAS türlerinin birçoğu düzenleyiciler tarafından yasaklanmış olsa da, hala kullanımda olanları ve yıllardır birikmiş olan tarihi kullanımın yarattığı kirlilikle mücadele etmek büyük önem taşıyor. Bu yeni araştırma, bu mücadeleye önemli bir katkı sunma potansiyeli taşıyor.

Araştırmacılar, "Bu yaklaşım, nispeten hafif reaksiyon koşulları altında PFAS'ın deflorasyonu için etkili bir yol sağlıyor." diyerek, "Seyreltik çevresel sulara ve entegre adsorban-rejenerasyon süreçlerine uygulanabilirliğini değerlendirmek için ileri çalışmalar gerekecektir." ifadelerini kullanıyor.

Kaynakça: sciencealert.com

Önceki Haber
Oyun Dünyasının Heyecanla Beklediği Star Wars: KOTOR Remake Yeniden Gün Yüzüne Çıkıyor Olabilir!
Sıradaki Haber
Yapay Zeka, AMD'nin Çiplerini %14 Daha Verimli Hale Getiriyor: Üretim Sürecine Girdi Bile!

Benzer Haberler: