Yüzyıllardır süregelen kozmik bir dramaya sahne olan patlama, artık gözlerimizin önünde sergileniyor. Gökbilimcilerin 1604 yılında gökyüzünde beliren yeni bir 'yıldız' olarak kaydettiği olayın aslında bir beyaz cüce yıldızın ardından geride kalan, inanılmaz hızlarla genişlemeye devam eden bir süpernova patlaması olduğu biliniyor.
NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi sayesinde, bu kozmik olayın gelişimini detaylı bir şekilde izleme fırsatı buluyoruz. Gönderilen yeni bir video, Kepler Süpernova'sı veya SN 1604 olarak bilinen bu olayın, 25 yıllık gözlemleri bir araya getirerek sunduğu baş döndürücü değişimleri gözler önüne seriyor.
Bu süpernovanın kalıntısı, bilim insanları için büyük önem taşıyor. Zira 400 yılı aşkın geçmişi net bir şekilde bilinen nadir süpernovalardan biri olması ve yalnızca 20.000 ışık yılı uzaklıkta bulunması, günümüz teknolojisiyle değişimlerinin detaylı bir şekilde takip edilebilmesini sağlıyor.
Bu kozmik patlamaya yol açan olay türü de oldukça ilgi çekici: Tip Ia süpernova. Bu tür patlamalar, ikili bir sistemdeki beyaz cüce yıldızın, eşinden o kadar fazla kütle çektiği zaman meydana gelir ki, artık kararlı kalamaz ve büyük bir patlamayla yok olur.
Tip Ia süpernovalar, birkaç önemli nedenden dolayı bilimsel açıdan değerlidir. Patladıklarında, bilinen sabit bir parlaklık zirvesine ulaşırlar. Bu sayede, uzaklıkları yüksek doğrulukla ölçülebilir ve evrenin genişlemesini anlamak için önemli birer mesafe göstergesi olarak kullanılırlar.
Ayrıca, evrendeki ağır elementlerin başlıca kaynaklarından birini oluştururlar. Beyaz cüce patladığında, çekirdek füzyonunun ürünleri uzaya saçılır ve yeni yıldız ile gezegenlerin oluşumunda kullanılabilir.
Bilim insanları, süpernova patlamalarının ve uzaya yaydıkları elementlerin, yeni yıldızların ve gezegenlerin oluşumundaki hayati rolünü vurguluyor. Bu nedenle, patlamaların nasıl davrandığını anlamak, evrenimizin tarihini kavramak açısından büyük önem taşıyor.
Kepler süpernovasının kalıntısı, bu süreci anlamak için önemli bir laboratuvar niteliği taşıyor. 20.000 ışık yılı uzakta olmasına rağmen, yeterince hızlı hareket ettiği için milimetrik değişimler bile takip edilebiliyor. Daha önceki bir çalışma, genişleyen buluttaki bazı parçacıkların saniyede 8.700 kilometreye varan hızlara ulaştığını ortaya koymuştu.
Yeni hazırlanan videoda, 2000, 2004, 2006, 2014 ve 2025 yıllarında çekilmiş görüntüler yer alıyor. Henüz yayımlanmamış olsa da, araştırmacılar bu görüntüleme analiziyle şok dalgalarının farklı bölgelerindeki hareketleri incelemeyi hedefliyor. Bu analiz, şok dalgalarının bazı kısımlarının saniyede 6.170 ila 1.790 kilometre hızlarda hareket ettiğini gösteriyor. Bu hızlar, ışık hızının sırasıyla yaklaşık %2 ve %0,5'ine denk geliyor.
Bu hızlar, Samanyolu Galaksisi'nden bir yıldızın kaçış hızından daha yüksek olsa da, şok dalgası uzaydaki gaz ve tozla etkileşime girdiği için momentumu önemli ölçüde yavaşlayacaktır. Nihayetinde galaksiye bağlı kalacaktır.
Binlerce yıl sürecek bir zaman diliminde, süpernovadan geriye kalan parçacıklar dağılacaktır. Kozmik zamanın bu kısa anında bu süreci gözlemleyebilmemiz ise büyük bir şans.
Araştırmacılar, Kepler süpernovasının hikayesinin daha yeni başladığını ve parçalanmış bir yıldızın kalıntılarının uzaydaki diğer materyallerle çarpışmasını izleyebilmenin olağanüstü olduğunu belirtiyor.
