ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay'daki iniş faaliyetlerini hızlandırmak ve 2028 yılına kadar nükleer enerjili bir uzay aracı fırlatmak üzere "neredeyse imkansız" olarak nitelendirilen yeni planlarını duyurdu.
Bu kapsamda, Ay yörüngesinde kurulması planlanan ilk uzay istasyonu olan Lunar Gateway projesindeki çalışmalar durdurularak, bu parçaların yeni duyurulan ve yaklaşık 20 milyar dolarlık bir maliyete sahip olacak Ay üssü projesinde kullanılacağı belirtildi.
NASA Yöneticisi, yaptığı açıklamada, "NASA, Ay'a Başkan'ın görev süresi dolmadan dönmek, bir Ay üssü inşa etmek, kalıcı bir varlık oluşturmak ve uzaydaki Amerikan liderliğini güvence altına almak için gereken diğer şeyleri yapmak üzere, neredeyse imkansızı bir kez daha başarmaya kararlıdır." ifadelerini kullandı.
Ay üssü planları, "Ignition" (Ateşleme) adı verilen ve gün boyu süren bir basın toplantısında detaylandırıldı. Aynı etkinlikte, NASA'nın ilk nükleer enerjili gezegenler arası uzay aracı "Space Reactor-1 Freedom"ın da geliştirileceği duyuruldu. NASA'dan yapılan açıklamalara göre bu aracın en erken 2028'de Mars'a doğru yola çıkması hedefleniyor.
Bu yeni planlama, NASA'nın yalnızca 2028 yılında iki insanlı Ay inişi ve ilk niteliğindeki uzay aracının fırlatılmasını hedeflediği anlamına geliyor.
Bu, NASA'nın Ay programının şu ana kadar yaşadığı gecikmeler göz önüne alındığında oldukça iddialı bir takvim. Örneğin, 2019'da NASA, Artemis III görevi kapsamında 2024'te Ay'a iniş yapmayı planlıyordu. Ancak şu an 2026 yılındayız ve NASA henüz ilk insanlı Ay uçuşu olan Artemis II'yi bile gerçekleştiremedi. Yine de, bu görevin önümüzdeki çarşamba günü (1 Nisan) fırlatılması bekleniyor.
NASA Neden Bu Kadar Acele Ediyor?
Yönetici, açılış konuşmasında, Artemis programını son yıllarda etkileyen gecikmelere ve artan maliyetlere atıfta bulunarak, milyarlarca doların boşa harcandığından ve yılların kaybedildiğinden bahsetti. Ayrıca, NASA'nın insanları Başkan'ın mevcut görev süresi dolmadan Ay'a geri döndürmek istediğini ve uzay ajansının, "uzayın yüksek zemininde Amerikan liderliğine meydan okuyan gerçek bir jeopolitik rakip" ile rekabet halinde olduğunu yineledi.
Çin'in uzay keşiflerinde ABD'yi geçme tehdidiyle karşı karşıya olduğu ve ABD'nin geride kalmak istemediği biliniyor. Çin, 2030'dan önce kendi astronotlarını Ay'a indirmeyi planlıyor ve her iki ülke de aynı Ay güney kutbu iniş bölgelerini hedefliyor.
Yönetici, "Başarı ile başarısızlık arasındaki fark aylar, yıllar değil, aylar ile ölçülecektir. Onlar erken davranabilirler ve yakın tarih bize geç kalabileceğimizi gösteriyor." dedi.
NASA'nın Ay'daki faaliyetlerini hızlandırma planları arasında roket mimarisini standartlaştırmak, endüstri genelinde NASA uzmanlığını entegre etmek ve Ay'daki operasyonları destekleyen fırlatmaları daha sık gerçekleştirmek yer alıyor.
Bu etkinlik, NASA'nın Ay'a dönüş programı Artemis'te kapsamlı bir revizyon duyurmasından bir ay sonra gerçekleşti. Bu revizyonlar arasında, 2027'de Orion mürettebat kapsülünün Ay iniş aracıyla Dünya yörüngesinde kenetlenmesini test edecek şekilde yeniden düzenlenecek Artemis III görevi de bulunuyor. Artemis IV ve Artemis V ise 2028'de astronotları Ay yüzeyine indirmeyi hedefliyor. Artemis V görevi, NASA'nın kalıcı Ay üssünün temellerini atması beklenen ikinci insanlı iniş denemesi olarak planlandı.
NASA, Artemis görevleriyle her zaman kalıcı bir Ay varlığı oluşturmayı hedeflemişti. "Ignition" etkinliğinde açıklanan detaylar, bunun nasıl yapılacağına dair bazı ipuçları sundu. Üs, üç aşamada kurulacak: ilk aşama tasarım ve işlevsellik üzerine deneyler, ikinci aşama yarı yaşanabilir erken altyapı ve son olarak da kalıcı Ay üssü.
Etkinlikte, Artemis V'ten sonraki adımlar da ele alındı. NASA, daha fazla ticari olarak tedarik edilen ve yeniden kullanılabilir donanım kullanarak her 6 ayda bir Ay yüzeyine "sık ve uygun maliyetli insanlı görevler" hedefleyeceğini belirtti.
Ay yüzeyindeki faaliyetleri hızlandırma çabaları için yapılan fedakarlık ise NASA'nın uzun süredir planladığı Gateway uzay istasyonu oldu. Bu istasyon, Ay yörüngesinde dönecek ve uluslararası astronotlardan oluşan rotasyonel mürettebatı barındıracaktı. Bir zamanlar NASA tarafından "Ay'a dönüş görevleri için merkezi" olarak tanımlanan ve 2027'de fırlatılması planlanan Gateway, şimdilik askıya alındı. Gateway'in geleceği, NASA'nın Avrupa, Kanada, Japonya ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden ortak uzay ajanslarının yardımıyla uzay istasyonunu inşa etmede önemli ilerleme kaydetmiş olmasına rağmen, bir süredir belirsizliğini koruyordu.
Ay, Mars'a ve daha derin uzay keşiflerine bir sıçrama tahtası olarak hizmet edecek. NASA'nın yeni duyurduğu Space Reactor-1 Freedom, Mars operasyonlarını hızlandırmaya da yardımcı olabilir. NASA'ya göre Space Reactor-1 Freedom, Mars yüzeyini keşfetmek üzere "Skyfall" görevlerinin bir parçası olarak mini helikopterler taşıyacak. Nükleer uzay aracı veya Mars helikopteri filosu üzerindeki ilerleme hakkında ise henüz net bir bilgi bulunmuyor.
