NASA, Ay'daki mevcut planlarını değiştirdiğini ve Ay yörüngesinde kurulması planlanan uzay istasyonu projesi olan Gateway'i askıya alarak bunun yerine Ay yüzeyinde bir üs kurmaya odaklanacağını duyurdu. Ajans, bu yeni hedefe ulaşmak için önümüzdeki yedi yıl içinde 20 milyar dolarlık bir yatırım yapmayı planlıyor.
NASA yöneticisi yaptığı açıklamada, "Ajans, Gateway'i mevcut haliyle durdurmayı ve odağını sürdürülebilir yüzey operasyonlarını sağlayacak altyapıya kaydırmayı amaçlıyor." ifadelerini kullandı. Mevcut donanımlarla yaşanan zorluklara rağmen, ajansın bu hedeflere ulaşmak için uygun ekipmanları yeniden kullanacağını ve uluslararası ortakların taahhütlerinden yararlanacağını da ekledi.
Bu karar, Amerikalıları tekrar Ay'a göndermeyi ve uzun vadeli bir varlık oluşturmayı amaçlayan Artemis programındaki değişikliklerin en yenisi olarak dikkat çekiyor. Gateway yörünge istasyonu, astronotların Ay'a transferi ve bilimsel araştırmalar için bir platform görevi görecekti.
Bu girişimin askıya alınması sürpriz olmadı. Bazı çevreler tarafından finansal olarak israf olduğu veya diğer Ay hedeflerinden uzaklaştığı yönünde eleştiriler yapılıyordu. Bu kararla birlikte, çabaların ve kaynakların stratejik öneme sahip güney kutup bölgesine yakın bir üs inşa edilmesine yönlendirileceği belirtildi.
Yaklaşık yedi yıl içinde onlarca görevle gerçekleştirilecek bir üs inşaası için 20 milyar dolarlık bütçe ayrılacağı ve bu sürecin "ticari ve uluslararası ortaklarla işbirliği içinde, bilinçli ve ulaşılabilir bir plan doğrultusunda" ilerleyeceği vurgulandı. Bu adımın, Dünya dışındaki ilk kalıcı insan üssünü inşa etme yolunda evrimsel bir ilerleme sağlayacağı ifade edildi.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gibi uluslararası kuruluşlar, planlanan Gateway projesinin ortakları arasındaydı. ESA'dan yapılan açıklamada, bu duyurunun sonuçlarının değerlendirilmesi için üye devletler, uluslararası ortaklar ve Avrupa endüstrisi ile yakın istişareler halinde olunduğu belirtildi.
Artemis 2 Görevi Yolda
NASA'nın son yıllarda birkaç kez ertelenen Artemis programında bir yeniden yapılanmaya gidildiğini duyuran yönetici, Amerikalıların 2028 yılına kadar Ay yüzeyine dönmesini sağlama hedefini koruduklarını söyledi. Ancak, Ay'a inişten önce fırlatma "kas hafızasını" geliştirmek amacıyla bir test misyonunu programa dahil ettiklerini belirtti.
Bu stratejik revizyon, başlangıçta Şubat ayı gibi erken bir tarihte fırlatılması planlanan ancak şimdi Nisan ayı başına ertelenen Artemis 2 görevinin tekrar eden gecikmeleriyle birlikte geldi. Bu görev, yarım yüzyıldan fazla bir sürenin ardından ilk Ay geçişini gerçekleştirmeyi amaçlıyor.
Eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde, Amerikalıların tekrar Ay yüzeyine ayak basması hedeflenmişti. Bu arada, Çin de en geç 2030 yılına kadar Ay'a ilk insanlı görevini gerçekleştirme planlarını ilerletiyor.
ABD'nin çabaları, kısmen NASA'nın özel ortaklarının ilerlemesine bağlı. SpaceX ve Blue Origin gibi uzay şirketleri, Artemis programında kullanılacak Ay iniş araçlarını geliştirmek üzere sözleşme yapmış durumda.
