Meta'nın, binlerce çalışanını işten çıkarma kararlarında yapay zekanın kullanıldığı ve bu süreçte engelli çalışanlar ile yasal tıbbi veya aile izinlerini kullananların hedef alındığı iddia ediliyor. 26 çalışanın açtığı davada, şirketin işten çıkarma listesini oluştururken yöneticilerin kişisel değerlendirmeleri yerine, dahili yapay zeka araçlarını kullandığı öne sürülüyor. Bu araçlar arasında 'Metamate' olarak adlandırılan bir sistem, çalışanların kendi eğittiği 'ikinci beyin' ajanları, klavye ve aktivite takip verileri, yapay zeka kullanımını gösteren panolar ve algoritmik performans sıralamaları yer alıyor.
Dava dosyasına göre, çalışanların değerlendirmelerinde yapay zeka araçlarını ne kadar yoğun kullandıkları da önemli bir faktör olarak öne sürülüyor. Meta'nın iç panolarında çalışanlar, yapay zeka araçlarını benimseme aşamalarına göre 'Yapay Zeka Yerlisi', 'Önce Yapay Zeka' ve 'Yapay Zeka Destekli' gibi kategorilere ayrılmış.
Bu durumun, büyük bir teknoloji şirketine karşı yapay zekanın işten çıkarma süreçlerinde kullanılmasını sorgulayan ilk dava olduğu belirtiliyor. İddialara göre, Meta'nın çalışanları izleme araçları, engellilik durumlarından ve yasal izinlerden kaynaklanan farklılıkları hesaba katmamış.
Dava metninde, bu araçların performans puanları, kalibrasyon skorları, üretkenlik ve çıktı metrikleri gibi girdilere dayandığı ve bu girdilerin, yasal tıbbi veya aile izninde olan ya da engellilik nedeniyle çıktısı azalan bir çalışanın bu metrikleri toplamasına izin vermeyecek şekilde tasarlandığı ifade ediliyor.
Meta'dan Açıklama: Kararları İnsanlar Aldı, Yapay Zeka Değil
Meta'dan yapılan açıklamada ise işten çıkarma kararlarının insanlar tarafından alındığı ve bu iddiaların asılsız olduğu belirtildi. Şirket, iş gücü yönetimi ve organizasyonel kararların her zaman insanlar tarafından alındığını ve yapay zeka tarafından alınmadığını vurguladı. Bu dava hakkında ek bir yorum yapılmadı.
Dava dilekçesinde, Meta yönetiminin izin kullanan veya engellilik durumları için makul düzenlemeler talep eden çalışanların puanlarını ayarlamak için adım atmadığı iddia ediliyor. Yasal haklarını kullanan çalışanların, bu hakları nedeniyle cezalandırıldığı ve işten çıkarma listesine dahil edildiği ileri sürülüyor.
Davacı olan 26 çalışan, işten çıkarılma kararlarından önceki 24 ay içinde izin kullandığını veya engellilik düzenlemeleri talep ettiğini belirtiyor. İşten çıkarmaların henüz kesinleşmediği, ancak çalışanların 22 Temmuz'dan itibaren işlerini kaybetmeye başlayacağı ifade ediliyor.
Hamile Bir Çalışan İşten Çıkarma Bildirimini Doğumundan Bir Gün Önce Aldı
Mayıs 2026'daki işten çıkarmalar, İnsan Kaynakları Direktörü Janelle Gale'in personele gönderdiği bir dahili notun ardından geldi. Gale, şirketin yaklaşık yüzde 10'unu işten çıkaracağını ve yaklaşık 6.000 açık pozisyon için işe alımları durduracağını duyurmuştu. Notta bu adımın, şirketi daha verimli çalıştırmak ve yapılan diğer yatırımları dengelemek amacıyla atıldığı belirtilmişti.
Dava dilekçesine göre, Meta bu kesintileri duyururken, bir önceki ay rekor gelir elde ettiğini ve 2026 yılında yapay zekaya 125 milyar ila 145 milyar dolar arasında harcama yapacağını açıklamıştı. Bu durum, çalışanların işten çıkarmaların gerekliliğini sorgulamasına neden olmuş.
Davaya göre, bir Meta bilim insanının onaylı hamilelik iznindeyken, yani 'suyu gelmeden bir gün önce ve doğumundan sadece iki gün önce' işten çıkarma listesine dahil edildiği belirtiliyor. Davacılar arasında, annelik veya babalık izindeyken, engellilik nedeniyle tıbbi izinde olanlar ve onaylı evden çalışma düzenlemeleriyle işe dönen ve bu düzenlemeler devam ederken işten çıkarılanlar da bulunuyor.
Davacıların Meta'da Kaliforniya, Illinois, Washington, New York, Kolumbiya Bölgesi, Pensilvanya ve Florida eyaletlerinde çalıştığı belirtiliyor. Şirketin Amerikan Aile ve Tıbbi İzin Yasası, Hamilelik Ayrımcılığı Yasası, Amerikalılar Engelliler Yasası ve Hamile Çalışanlar için Adalet Yasası'nı ihlal ettiği iddia ediliyor.
Ayrıca, eyaletler ve Kolumbiya Bölgesi tarafından uygulanan çeşitli yasa ihlallerinin de bulunduğu ileri sürülüyor. Örneğin, Kaliforniya'nın Adil İstihdam ve Konut Yasası'ndaki bir güncellemenin, 'engellilik veya cinsiyet, hamilelik dahil olmak üzere farklı etkiye neden olan otomatik karar sistemlerinin kullanımını yasakladığı' belirtiliyor.
Davacıların Talebi: Çalışan Puanlarının Yeniden Hesaplanması
Dava, her çalışanın işinin ve/veya yasal izin statüsünün korunmasını gerektiren bir ihtiyati tedbir talep ediyor. Ayrıca, işten çıkarma seçim sürecini inceleyecek bağımsız bir denetim isteniyor. Önerilen denetim, seçim sürecinin girdilerini, ağırlıklarını ve çıktılarını inceleyecek, yasal izin statüsü, düzenleme statüsü veya herhangi bir vekilin girdi olarak kullanılıp kullanılmadığını belirleyecek, izin ve düzenlemelerden bağımsız girdilerle seçim puanlarını yeniden hesaplayacak ve izin ve düzenlemelerden bağımsız gerekçelerle seçimi haklı çıkarılamayan adlandırılmış davacıları tespit edecek.
Davacıların ayrıca, işten çıkarmalarla ve algoritmik olarak desteklenen seçim süreciyle ilgili tüm verileri, modelleri ve belgeleri koruma emri istedikleri belirtiliyor.
Davacı sayısı 26 olsa da, dava toplu dava (class action) niteliğinde değil. Şikayet dilekçesinde, Meta'nın iş sözleşmelerinde şirkete karşı toplu davalara katılma hakkından feragat edilmesini öngören bir tahkim anlaşması bulunduğunu belirtiyor. Davacılar bireysel olarak tahkime gitmek istiyorlar ancak bu süreç devam ederken istihdamlarının korunması için mahkeme emrinin gerekli olduğunu savunuyorlar.
Davacıların, 'algoritmik olarak desteklenen seçim sürecinin bağımsız bir denetimi ve tahkimdeki iddialarının esasına ilişkin çözümünün sonuçlanmasına kadar, işten ayrılmalarının kesinleşmesini, ücretlerini, yan haklarını, hisse senedi hak edişlerini veya yasal izin statülerini değiştirmelerini engelleyen ön ihtiyati tedbir talep ettikleri' ifade ediliyor.
