Bu ay, kuzey ışıklarını gözlemlemek için neredeyse on yılın en iyi zamanı olabilir. Ekinoks etkisi ve yüksek güneş aktivitesinin birleşimi, bu doğa olayının daha sık görülmesine neden olacak. Ancak, ışıkların tam olarak nerede ve ne zaman belireceği hala belirsizliğini koruyor.
20 Mart Cuma günü saat 10:46'da (UTC 14:46), güneş göksel ekvatoru geçecek. Bu, Kuzey Yarımküre'de ilkbahar ekinoksunu ve Güney Yarımküre'de sonbahar ekinoksunu işaret edecek.
Bu durum gerçekleşirken, Dünya'nın ekseni güneşe yan dönük olacak. Bu, Haziran ayındaki yaz gündönümüne kadar Kuzey Yarımküre'de gecelerin kısalacağı anlamına gelir. Ancak ekinokstan önceki ve sonraki birkaç hafta boyunca kuzey ışıklarının daha sık görülmesi de olası.
Ekinoks Etkisi Nedir?
İlkbahar ve sonbahar ekinoksları civarında kutup ışığı aktivitesinin görülme olasılığını iki katına çıkaran bu "ekinoks etkisi", ilk olarak 1973 yılında bir bilimsel yayında açıklanmıştı. Buna göre, güneş rüzgarındaki güneye dönük manyetik alanların Dünya'nın kuzeye dönük manyetik alanıyla etkileşime girmesi, güneş rüzgarının manyetik alan çizgileri boyunca daha kolay akmasına olanak tanıyor. Bu durum, atmosferdeki oksijen ve azot atomlarıyla çarpışarak kutup ışıklarına neden olan yüklü parçacıkların daha fazla girmesini sağlıyor.
Mart ekinoksu, güneşin 11 yıllık aktivite döngüsünün zirvesi olan "güneş maksimumu"nun sona ermeye yaklaştığı bir döneme denk geliyor. Güneş maksimumu sırasında, güneşin manyetik gücü en üst düzeydedir. Bilim insanları, güneşin Ekim 2024'te güneş maksimumuna ulaşmış olabileceğini belirtiyorlar ancak bu durumun kesinleşmesi aylar, hatta yıllar sürebilir.
Güneşin manyetik yoğunluğu, yüzeydeki daha soğuk bölgeler olan güneş lekelerinin sayılmasıyla hesaplanıyor. Güneş lekelerinin sayısı şu anda düşüş eğiliminde ve bu durum daha az güneş patlaması ve daha az koronal kütle atımı anlamına geliyor. Koronal kütle atımları, kutup ışıklarını üretmek için Dünya'ya doğru hareket eden yüklü parçacık bulutlarıdır.
Gelecek güneş döngüsünün ise 2029 ile 2032 yılları arasında başlaması bekleniyor ve bu dönemde güneş aktivitesinin düşük kalması öngörülüyor.
Bu Mart ayında belirgin bir ekinoks etkisi görülecek mi? Mevcut koşullar 2030'ların ortasına kadar en iyi kutup ışığı gözlemlerini sağlayabilir. Ancak bu, Kuzey Yarımküre'nin daha güney enlemlerinde de onları görmeyi beklememiz gerektiği anlamına gelmiyor.
Sonuç olarak, her şey güneş aktivitesine bağlı ve bu da önceden tahmin edilmesi zor bir durum. Şubat ayının başlarında mevcut güneş döngüsünün en aktif güneş lekesi ortaya çıkmış ve alışılmadık derecede güney enlemlerinde kutup ışıkları gözlemlenmişti. Ancak bu dev leke artık yok. Ne yazık ki, ekinoks zamanına kadar yerini alacak yeni bir lekenin ortaya çıkıp çıkmayacağını bilmenin bir yolu yok.
