Teknoscope olarak, yapay zeka alanındaki patlayan talebi karşılamak amacıyla Lenovo'nun Türkiye'deki yeni üretim tesislerini yakından inceleme fırsatı bulduk. Global PC pazarında lider konumda olan Lenovo, tüketici, kurumsal ve işletme segmentlerinde geniş bir ürün yelpazesine sahip. Çin merkezli bir şirket olmasına rağmen, Türkiye'de de önemli bir operasyonel varlığı bulunuyor. Türkiye'deki genel merkezi 2005 yılında açılan şirket, kısa bir süre sonra ilk bilgisayar üretim hattını da faaliyete geçirdi.
Geçtiğimiz günlerde Lenovo, Türkiye'deki üretim kapasitesini artırma yönündeki çalışmalarının en son adımını, tesislerindeki genişlemenin sembolik açılış töreniyle taçlandırdı. Şirket, bu tesise milyonlarca dolar yatırım yaparak üretim alanını iki katına çıkardı. Tesislerde şu anda 400 üretim çalışanı bulunuyor ve bu sayının yakın gelecekte 1.000'e çıkarılması hedefleniyor.
Lenovo'nun bu yatırımı yapmasının ardındaki neden oldukça net: yapay zeka. Lenovo'nun Altyapı Çözümleri Grubu Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Başkanı Ashley Gorakhpurwalla'nın da belirttiği gibi, birçok Lenovo müşterisi için yapay zeka artık 'hype' (abartı) döngüsünden çıkıp 'hero' (kahraman) döngüsüne girmiş durumda. Müşterilerin Türkiye'de üretilen donanımlara olan güvenini artırma eğiliminde olması, "güvenilir altyapının bu geçişin katalizörü olacağı" anlamına geliyor. Bu nedenle, son yirmi yılda geliştirdiği kaynakları ve yerel topluluğu kullanmak son derece mantıklı.
Gorakhpurwalla, sözlerine şöyle devam etti: “Her yapay zeka atılımının arkasında güçlü bir altyapı yatıyor. Teknoloji ilerledikçe, müşterilerimize daha yakın yüksek kaliteli altyapı inşa etmenin her zamankinden daha önemli hale geldiğini düşünüyorum.”
Lenovo Tedarik Zinciri Başkan Yardımcısı Ben Massey ise bu konuya dair sıkça gelen sorulara şöyle yanıt veriyor: “İnsanlar bana sürekli soruyor, bunu Türkiye'de nasıl başaracaksınız? Başarımızın sırrı, on binlerce mühendisin, Ar-Ge ve tedarik zinciri alanlarında çalışabilen on binlerce üretim personelinin ve bu teknolojileri hızla bir araya getirebilen yeteneklerin, bölgede birleşmesinden kaynaklanıyor. Bu, daha hızlı ürün geliştirme, seri üretime geçiş, müşterilere daha kısa teslim süreleri ve genel verimlilikte artış sağlıyor.”
Lenovo'nun Türkiye'deki ana Ar-Ge merkezi, üretim tesisine sadece bir saat sürüş mesafesinde bulunuyor. Ayrıca şirket, yakındaki üniversitelerden ve güçlü meslek yüksek okulu sisteminden genç yetenekleri bünyesine katabiliyor.
Lenovo ve yerel yüklenicileri, dokuz ay gibi kısa bir sürede boş bir depoyu tam teşekküllü bir sunucu üretim hattına dönüştürmeyi başardı. Bu süreçte, ilgili enerji altyapısı da kuruldu.
Sayılarla Üretim
Basın mensupları, Lenovo yöneticileri ve yerel yetkililerle birlikte, üretim tesisinin baştan sona tüm aşamalarını içeren kapsamlı bir tur gerçekleştirildi. Bu, fotoğraflarla bile anlatılması zor, etkileyici bir operasyondu. Ancak, donanımın ve test ekipmanlarının gizli doğası ile Lenovo müşterilerinin gizliliğini korumak amacıyla fotoğraf ve video çekimi kesinlikle yasaktı.
İşlemciler, bellekler ve depolama birimleri gibi bileşenlerin bir araya getirildiği 'kitting' (parça hazırlama) alanı 26.000 metrekareyi kapsıyor. Mevcut 10 kitting hattında, çalışanlar haftada 200 sunucu rafı monte ediyor ve bu kapasite iki katına çıkarılabilir. Bu alanda görev yapan 50 ekip üyesi, günde 150.000'den fazla parçayı işliyor.
Yaklaşık 53.000 metrekarelik bir alanda, kitting alanının iki katı büyüklüğünde yedi adet montaj hattı bulunuyor. Lenovo, 28 montaj istasyonunda günde 1.400 sunucu node'u (her 60 saniyede bir sunucu) üretme kapasitesine sahip.
Lenovo'nun belirttiğine göre, tesis tam kapasiteyle çalıştığında, üç vardiyada 1.000 operatör görev yapacak. Şu anda ise yaklaşık 380 kişi çalışıyor. Çalışanlar, üretim sürecinin farklı aşamalarında becerilerini geliştirmek için yaklaşık 1.000 saat eğitim alıyor ve rotasyonla farklı görevlerde bulunuyorlar.
Kitting ve montaj hatlarını gezdikten sonra, L10 testlerinin yapıldığı test alanlarına geçildi. Bu alanda, her biri 16 test rafına sahip 10 adet termal olarak kontrollü test podu bulunuyor. Oda, her biri 1 MW soğutma kapasitesine sahip devasa bilgisayar odası hava işlemcileri (CRAH) ile soğutuluyor.
Ek olarak, test tamamlanmış ürünlerin müşterilere sevkiyat öncesi test edilmesi için 30 adet Vertiv Liebert XDU doğrudan sıvı soğutma ünitesi (50'ye kadar genişletilebilir) bulunuyor. Her ünite 300 kW'a kadar kapasiteye sahip. Lenovo yetkilileri, Nvidia GB300 raflarının 140 kW, Vera Rubin'in ise maksimum yükte 230 kW enerji tükettiğini belirtti. Karşılaştırma yapmak gerekirse, ortalama bir Türk ev hanesi günde 1 ila 1,5 kW enerji tüketiyor. Bu, sadece 45 cm genişliğinde ve yaklaşık 2 metre yüksekliğinde bir raf için oldukça yüksek bir güç tüketimi. Lenovo'nun ilk Vera Rubin sisteminin ağustos sonuna kadar tesise ulaşması bekleniyor.
Ayrıca, soğutma operasyonlarını desteklemek için tesise giren devasa tatlı su borularının yanı sıra, yakındaki bir trafo merkezinden siteye güç sağlayan etkileyici elektrik kanallarının bulunduğu yardımcı oda da gezildi. Enerji dağıtım şirketi ile yapılan işbirliği sayesinde Lenovo, tesiste geçici güçten tam güce yalnızca 7 ayda geçiş yapabildi.
Son Düşünceler
Yapay zekanın hayatımızın neredeyse her alanına yayılması, sunucu üretim kapasitesini artırma ihtiyacının temel itici gücü konumunda. Google, Microsoft ve OpenAI gibi şirketler, yapay zeka taleplerini karşılamak için gerekli bilgi işlem donanımına büyük ihtiyaç duyuyor. Bu durum, büyük teknoloji şirketleri ile yerel topluluklar arasında bir gerilim yaratabiliyor. Yeni veri merkezlerinin inşası için yerel su kaynakları ve enerji ağları üzerindeki baskıdan arazi tahsisine kadar, yerel topluluklar, yerel yönetimler ve büyük teknoloji şirketlerinin geleceğimizin nasıl şekilleneceği konusunda söz sahibi olmak istediği bir dönüm noktasındayız.
