SpaceX'in kurucusu Elon Musk'ın geçtiğimiz ay, Dünya yörüngesini bir milyona kadar uyduyla doldurarak gezegen çapında kesintisiz veri merkezi hizmetleri sunma niyetini açıklamasının ardından, şimdi de Amazon ve Blue Origin'in kurucusu Jeff Bezos'tan dikkat çekici bir adım geldi. Bezos'un uzay şirketi Blue Origin, Federal İletişim Komisyonu'na (FCC) sunduğu başvuruda, 500 ila 1800 km irtifada yörüngeye yerleştirilecek 51.600 uydu ile "Project Sunrise" adını verdiği bir uydu kümesi projesini duyurdu.
Blue Origin, başvurusunda yapay zeka tabanlı veri merkezlerinin artan hesaplama talebini karşılama konusunda zorluklar yaşayacağını savunuyor. Şirket, "Yapay zeka iş yüklerine olan doymak bilmez talep, dünya çapında yer tabanlı veri merkezlerinin hızla inşa edilmesine yol açtı. Uzay tabanlı veri merkezleri, Dünya tabanlı kısıtlamalardan bağımsız çalışan yeni bir hesaplama katmanı sunarak yer tabanlı altyapıyı tamamlayacaktır." ifadelerini kullanıyor.
Uzayda Arazi Kapma Yarışı Başlıyor
SpaceX ve Blue Origin'in yanı sıra, Nvidia destekli daha küçük bir şirket olan Starcloud da 88.000 uydu ile yörüngede bir veri merkezi megakümesi için başvuruda bulundu. Henüz bu devasa uydu kümelerini faaliyete geçirmeye hazır olmayan şirketlerin bu yeni başvuruları, bir nevi uzayda bir arazi kapma yarışını işaret ediyor. Alçak Dünya yörüngesi oldukça geniş olsa da, kesintisiz veya kesintisize yakın güneş ışığı sağlayan yalnızca sınırlı sayıda yörünge bulunuyor. Çoğu yörüngede, uydu ile Güneş arasına Dünya'nın girmesiyle karanlık dönemler yaşanıyor.
SpaceX gibi Blue Origin de bu özel kutupsal yörüngeleri hedefliyor. Başvuru, %97 ila %104 arasındaki yörünge eğimleri için talepte bulunuyor. Bunlar genel olarak "Terminator Güneş-Senkron Yörüngeleri" olarak bilinir, çünkü uydular yıl boyunca büyük ölçüde sürekli güneş ışığı altında kalır. Uzayda bile bu alanda sınırlı bir alan var ve bu düzenleyici başvurular, uzay şirketlerinin bu bölgeyi sahiplenme iddialarıdır.
Bezos'tan Üçüncü Devasa Uydu Projesi
Bu, Bezos'un üçüncü büyük uydu projesi olacak. Amazon, geçtiğimiz yıl Amazon Leo (eski adıyla Project Kuiper) uyduları için ilk fırlatmalarına başlamıştı. Bu projenin amacı, alçak Dünya yörüngesinden küresel internet erişimi sağlamayı hedefleyen SpaceX'in Starlink projesiyle rekabet etmek. Ardından, Ocak ayında Blue Origin, kurumsal müşterilere yüksek hızlı bağlantı sunmak amacıyla alçak ve orta Dünya yörüngesinde TeraWave uydu kümesini başlatma planlarını duyurdu.
Şimdi ise Project Sunrise ile yörüngede veri merkezleri inşa etme projesi gündemde. Yeni başvuruda, "Project Sunrise, iletişimini desteklemek için optik bağlantılara güvenecek ve trafiği TeraWave sistemi ve diğer mesh arka hat ağları aracılığıyla yönlendirerek yere iletim sağlayacaktır." deniliyor.
Bezos'un Project Sunrise ve TeraWave projelerinin yönetimini Blue Origin'e vermesi dikkat çekici. Bu uzay şirketi, New Glenn roketi, önemli bir Ay programı, Blue Ring adlı uzay aracı, Orbital Reef adlı uzay istasyonu ve TeraWave ağı gibi bir dizi büyük projeden sorumlu. Şimdi ise daha da iddialı bir megaküme projesi bu listeye ekleniyor.
Bezos'un, Blue Origin'in SpaceX kadar iddialı olmasını istediği anlaşılıyor: yeniden kullanılabilir roketler, Ay iniş araçları ve yapay zekayı mümkün kılacak on binlerce uydu. Bugüne kadarki fark, SpaceX'in bu planı Falcon 9 roketinin 600'den fazla fırlatmasıyla uygulamaya başladığı ve yakın zamanda aynı anda 10.000'den fazla uyduya ulaştığı gerçeği. Blue Origin ise New Glenn roketini iki kez fırlattı ve henüz yörüngede hiçbir uydusu bulunmuyor.
FCC'den Nasıl Bir Tepki Gelecek?
FCC'nin bu yeni megaküme projesine nasıl tepki vereceği merak konusu. Kurum başkanı, geçtiğimiz günlerde Amazon'un SpaceX'in bir milyon uyduluk megaküme talebini reddetmesi yönündeki başvurusuna sert eleştirilerde bulunmuştu. Başkan, "Amazon, binlerce uydu yerleştiren şirketlere karşı dilekçelerle zamanını ve kaynaklarını harcamak yerine, yaklaşan konuşlandırma kilometre taşını karşılamada yaklaşık bin uydu eksik kalacağı gerçeğine odaklanmalı." ifadelerini kullanmıştı. Eğer Başkan, Amazon'un kendi uydularına odaklanması gerektiğini söylüyorsa, Blue Origin'in TeraWave için henüz tek bir metal parçasını bile bükmemişken ikinci bir megaküme projesi olan Project Sunrise'ı önermesi hakkında ne düşüneceği ilginç olacak.
