Yakın bir gökada, merkezindeki süper kütleli kara delikten fışkıran devasa, aşırı ısınmış madde akıntılarıyla yıldız oluşumu için gerekli yakıtı tükettiği anlaşıldı. Yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki VV 340a adlı gökada, kara deliklerin kendi ev sahibi gökadalarındaki yıldız oluşumunu nasıl kısıtladığına dair nadir bir görüntü sunuyor. Araştırmacılara göre, VV 340a'nın kara deliği o kadar çok madde fırlatıyor ki, bu durum yıldız oluşum oranlarını önemli ölçüde etkiliyor.
Bu keşif, galaktik ölçekte büyük coronal gaz çıkışlarını yönlendiren, ilk kez gözlemlenen bir salınımlı radyo jetini ortaya koyuyor. Bu jetin temel görevi, gökadadaki yıldız oluşumunu besleyen gazı ısıtarak ve uzaklaştırarak süreci büyük ölçüde sınırlamak.
Süper kütleli kara delikler, gökada oluşumunda hayati bir role sahip olsalar da, yaydıkları radyasyon miktarı yıldız oluşumu için gerekli olan malzemeyi azaltarak gökadaları 'kısıtlayabilir'. Bir gökadanın pasifleşmesi kalıcı bir durum olmasa da, gençlik ve hareketlilik çağının sona erdiğinin bir işareti olarak kabul ediliyor.
Kara delikler, 'geri besleme' olarak adlandırılan çeşitli mekanizmalarla yıldız oluşumunu durdurabilir. Bu mekanizmalar arasında güçlü jetler, radyasyon basıncı ve kara deliklerin maddeyi inanılmaz bir hızla tüketirken oluşturduğu rüzgarlar bulunuyor. Jetler, aktif olarak beslenen bir kara deliğin kutuplarından fışkıran devasa yapılardır. Gaz ve toz bulutları kara deliğin etrafında bir disk halinde dönerken, bu malzemenin tamamı olay ufkunu geçemez. Bu malzemenin bir kısmının, kara deliğin manyetik alan çizgileri boyunca dışarı doğru fırlatıldığı düşünülüyor.
VV 340a'dan çıkan jetler, uzayda çok uzun süredir yolculuk etmese de, kara delikten her iki yönde yaklaşık 20.000 ışık yılı boyunca uzanıyor ve şokla ısınmış, iyonize olmuş gazla dolu. Bu jetler, şimdiye kadar keşfedilen en büyük ve en geniş çaplı, Güneş'in dış atmosferiyle karşılaştırılabilecek sıcaklıklara ulaşmış coronal gaz akıntılarıdır. Bu tip enerji yüklü gazlar genellikle kara delikten sadece birkaç on parsek uzaklıkta bulunurken, VV 340a'daki bu gazın, tipik olarak görülenin 30 katından fazla bir mesafeye ulaştığı gözlemleniyor.
İlginç bir şekilde, VV 340a'nın jetleri yapısal olarak büyük olsalar da, astrofiziksel jetler açısından çok güçlü sayılmazlar. Buna rağmen, her yıl gökadadan yaklaşık 19.4 Güneş kütlesinde maddeyi uzaklaştırdıkları tahmin ediliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Samanyolu galaksisi yılda en fazla 3.3 Güneş kütlesinde yeni yıldız oluşturuyor.
VV 340a'nın çift yönlü jetinin şekli, yıldız oluşum malzemesinin gökadadan ne kadar verimli bir şekilde uzaklaştırıldığıyla ilgili olabilir. Jetin, dönen bir sprinkler gibi yavaşça salınım yapması, yani dönerek bir tür helezon şekli oluşturması, bu verimliliğe katkıda bulunuyor olabilir.
Araştırmacılar, VV 340a'nın helezon şeklindeki jetlerinin, gökadadaki gazla etkileşime girerek onu sürüklediğini ve kara delikten daha önce hiç görülmemiş uzaklıklarda coronal sıcaklıklara kadar ısıttığını düşünüyor. Ayrıca, helezon şeklindeki salınımlı jetler genellikle daha yaşlı gökadalarda görülürken, VV 340a'nın nispeten genç ve başka bir gökayla birleşme sürecinde olması, beklenmedik şekillerde geri besleme olaylarının genç gökadalarda da yaşanabileceğini gösteriyor.
VV 340a'nın başka bir gökayla birleşiyor olması, yıldız oluşum hızındaki herhangi bir yavaşlatıcı etkinin uzun sürmeyeceğini gösteriyor. Gökada birleşmeleri, her iki gökadadaki yıldız oluşum malzemesinin çarpışıp sıkışmasıyla artan yıldız oluşumu dönemlerine yol açarak, genç yıldızların oluşumu için mükemmel koşullar yaratır.
Bu tür bir aktivitenin ne kadar yaygın olabileceğine dair anlayışlarının henüz başlangıç aşamasında olduklarını belirten araştırmacılar, bu tür daha önce görülmemiş olguları farklı fiziksel ölçeklerde ve gelişmiş gözlem araçlarıyla keşfetmeye devam etme konusunda heyecanlı olduklarını ifade ediyorlar.
Bu keşif, bilimsel dergide detaylı olarak yayımlandı.
