Birinin çenesinde kırıntı varsa, kurabiyelerin nereye gittiğini merak etmek doğaldır.
Gökbilimciler de birkaç tuhaf yıldız hakkında aynı soruyu soruyorlar.
Gökbilimciler tarafından incelenen binlerce yıldız arasında, atmosferlerinde tuhaf bir elementin izlerini taşıyan altı kırmızı cüce yıldız öne çıktı.
Normal şartlarda bu elementin yıldızların derinliklerinde çoktan yok olması gerekiyordu.
Buradaki varlığı, bu altı yıldızın adeta Dünya benzeri gezegenlerden oluşan bir 'kurabiye kutusunu' yağmaladığını düşündürüyor.
Bir gökbilimci, inceledikleri kırmızı cüce yıldızlardan bazılarının, orada olmaması gereken bir kimyasal element olan lityum içerdiğini belirtti.
Bu nedenle, az miktarda lityum bile bu yıldızlarda net bir şekilde göze çarpıyor; bu durum, boş bir tuval üzerine boya atmaya benziyor.
Uzayda suç mahallerinde nadiren cesetler bulunur.
Yıldızlar gezegenleri tükettiğinde, kanıtlar genellikle kurbanla birlikte yok olur. Gökbilimciler bu nedenle daha ince ipuçları aramak zorundalar: kimyasal izler, olağandışı yıldız davranışları ve kozmik dolapçılığın diğer kalıcı işaretleri.
Bu işaretlerin adli araştırmasının kendine özgü bir terimi var: nekroplanetoloji.
Nekroplanetoloji genellikle ölü veya ölmekte olan yıldızlar üzerinde yapılır; bu yıldızların şişmiş dış katmanları veya iyi tanımlanmış kimyası, bu tür izleri nispeten kolay görünür kılar.
Kırmızı cüce yıldızlar ömürlerinin sonundaki yıldızlar değildir. Nispeten küçük, serin ve sönük yıldızlardır, bu da daha sıcak ve daha kütleli yıldızlardan çok daha uzun süre yakıtlarını yakmaları anlamına gelir.
Güneş'in ömrü yaklaşık 10 milyar yıldır. Kırmızı cücelerin ömrü ise on milyarlarca ila trilyonlarca yıldır.
Evrenin 13.8 milyar yıllık yaşı göz önüne alındığında, bir kırmızı cüce yıldızın doğal ömrünün sonuna ulaşması için henüz yeterli zaman geçmemiştir.
Ancak kırmızı cüceleri nekroplanetoloji için uygun bir aday yapan başka bir özellik daha var.
Düşük kütleli yıldızlar lityumu hızlı ve verimli bir şekilde yok eder. Bu, bir kırmızı cücenin atmosferinde taze lityum görünüyorsa, bunun yakın zamanda geldiği anlamına gelir.
Bu da onu yıldız-gezegen şiddetinin mükemmel bir göstergesi haline getirir.
Araştırmacılar, Samanyolu'ndaki binlerce yıldızın kimyasal bileşimi hakkında veri toplayan bir araştırmanın verilerini inceledi.
Yıldız kümelerine baktılar, çünkü kümeler aynı yıldız oluşum malzemesi bulutundan doğar ve içindeki yıldızlar genellikle çok benzer kimyasal özelliklere sahip olma eğilimindedir.
Bu önemlidir, çünkü kırmızı cüceler gençliklerinde lityumu hızla yok eder. İncelenen yıldızların yaşlarında, oluşumlarından kalan lityum neredeyse tamamen silinmiş olmalıdır.
Bu durum, izole bir kırmızı cüce için olacağından daha kolay taze lityum edinmiş bir yıldızı tespit etmeyi çok daha kolaylaştırır. Bir kümedeki kırmızı cüce yıldızda lityum kırıntıları varsa ve kardeşlerinde yoksa, daha yakından bakmayı gerektirir.
Aramayı lityum izi gösterebilecek yıldızlarla sınırladıklarında, 318 kırmızı cüce ile karşılaştılar. Bunlardan altısı, olmaları gerekenden çok daha fazla lityuma sahipti.
Bir sonraki adım, lityum izi için diğer olası açıklamaları ortadan kaldırmaktı.
Örneğin, yeni doğmuş bir yıldızın, yaşlı bir yıldızdan daha yüksek lityum seviyelerine sahip olacağı ve genç bir yıldızın yerleşik bir kümeye girip oraya aitmiş gibi davranabileceği olasılığı vardır. Yıldızların hareketleri ve renkleri bunu dışladı – altı yıldızın her biri kendi kümesindeydi.
Başka bir olasılık, yıldızın davranışındaki bir şeyin lityumu yok etmesini engellemiş olabileceğidir. Örneğin, çok hızlı dönmek veya yoğun manyetik aktivite, yıldızın lityumu nasıl karıştırdığını ve yaktığını değiştirebilir.
Yine, bu bir çıkmaz sokaktı. Olağandışı bir şekilde aktif olmaktan uzak, yıldızlar kendi kümelerindeki en yavaş dönenler arasındaydı.
Son soru, yakın zamanda bir lityum teslimatının gözlemleri açıklayıp açıklayamayacağıydı. Araştırmacıların modelleri, altı yıldızdaki lityum sinyalinin yeni bir edinme ile tutarlı olduğunu gösterdi.
Küçük kaya gezegenlerinin kırmızı cüce yıldızların etrafında yaygın olduğunu ve bazı yıldızların gezegenlerini yiyebildiğini biliyoruz. Hesaplamalar, gözlemlenen sinyali üretmek için yaklaşık üç ila on Dünya kütlesi değerinde bir gezegenin yıldızın boğazına kaybolması gerektiğini gösteriyor.
Bu, nekroplanetoloji için açık bir kanıt gibidir.
Ancak bu yaygın olmayabilir; bu, lityumun bir kırmızı cücenin atmosferinde ne kadar süre kalabileceğine bağlıdır. 318 yıldızdan altısı, kırmızı cücelerin yüzde 2 ila 3'ünün edepsiz gezegen yiyiciler olduğunu gösteriyor, ancak bu, lityumun bir süre ortalıkta kaldığı varsayımıyla.
Eğer lityum hızla kaybolursa, bu oran çok daha yüksek olabilir – çünkü onları eylemlerini yakalamak için sahip olduğumuz pencere çok daha dar. Ancak burada altı adet olduğu iddia edilen gezegen bulaşmış kırmızı cüceye bakıyoruz.
Bazı gökbilimciler, özellikle bir gezegen sisteminin oluşum yıllarında, yerçekiminin yeni oluşan dünyalarla bilardo oynadığı zamanlarda, yıldız gezegen tüketiminin nispeten yaygın olduğuna inanıyor.
Bu bulgu, kırmızı cüce yıldızların, sistem oluşumunun mekaniğini ortaya çıkaran bu fenomeni araştırmak için yeni bir yol sunabileceğini öne sürüyor.
Dava sona erdi – ama belki de ömür boyu hapis cezasından kaçınmak isteyebiliriz. Trilyonlarca yıl çok uzun bir süredir.
Araştırma, ilgili dergide yayınlanmıştır.
