Ultrason teknolojisi, gebelik takibinin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. 1950'lerden bu yana anne karnındaki bebeğin gelişimini izlemek için kullanılan bu teknoloji, artık çok daha ileri bir seviyeye taşınıyor.
Gelecek yıllarda geliştirilecek yeni buluşlar, ebeveynlerin ve doktorların, geleneksel ultrason cihazlarına veya bir sonografi uzmanına ihtiyaç duymadan, saatlerce gelişmekte olan bir fetüsü sürekli olarak izlemesine olanak tanıyabilir.
Bu kulağa bilim kurgu gibi gelse de, konsept kanıtı şimdiden mevcut. Kaliforniya San Diego, Stanford ve Oxford Üniversitelerinden bilim insanları, UPatch adında giyilebilir bir ultrason yaması geliştirdiler.
Oxford Üniversitesi'nde kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olan ve araştırmanın ortak yazarlarından Mariana Tome, bu icadın "gebelik bakımını dönüştürebileceğini" düşünüyor. Tome, "Obstetrik alanının beklediği teknoloji bu," diyor.
UPatch, el tipi bir ultrason cihazı gibi, vücudun içine yüksek frekanslı ses dalgaları göndererek yapılardan geri yansımasını sağlıyor. Geri dönen yankılar, özel bir yazılım tarafından okunarak vücudun içindeki gelişmelerin gerçek zamanlı bir görünümü yakalanıyor.
UPatch, karın derisine yapışarak, gelişmekte olan bir fetüsün damarlarındaki kan hücrelerinden gelen yankıları okuyor. Hatta fetüsün baş çevresi, karın çevresi veya femur uzunluğu gibi anatomik ölçümleri doğru bir şekilde yapabiliyor ve tahmini bir ağırlık hesaplamasına olanak tanıyor.
En dikkat çekici yanı ise UPatch'in, eğitimli bir sonografi uzmanına ihtiyaç duymadan tüm bu işlemleri otonom olarak yapabilmesi. Yama, çalıştırmak için biraz hantal bir arka uç güç sistemine bağlanması gerekiyor ve anne hareket halindeyken tam olarak çalışmıyor, ancak teknik olarak eller serbest bir kullanım sunuyor.
Oxford'da üreme sağlığı araştırmacısı Antoniya Georgieva, "Rahimdeki bebeklerin hala güvenilir bir şekilde izlenememesi, dünya çapında maternal bakımda büyük bir eksikliktir ve bunun büyük sonuçları var. Acilen çözümlere ihtiyaç var," diyor. Georgieva, "UPatch teknolojisi, fetüs sağlığının en önemli sinyallerini çok daha uzun sürelerle izleme, bebeklerin oksijen tedarikinin ve refahının rahim içinde nasıl adapte olduğunu anlamak için temel yeni bilgiler edinme ve nihayetinde klinisyenlerin sorunları daha erken tespit etmelerine yardımcı olma olasılığını açıyor." diye ekliyor.
Araştırmacılar yamayı 62 gebelik üzerinde klinik ortamda test ettiklerinde, mevcut ultrason cihazlarıyla aynı performansı gösterdi. Hatta bir katılımcıda, yama fetüse giden kan akışındaki tehlikeli bir değişikliği fark ederek preeklampsi belirtilerini erken tespit etti.
Araştırmacılar, "UPatch kullanılarak fetüs sağlığının tehlikeye girdiğinin tespit edilmesinin ardından, preeklampsi hastası olan katılımcı yoğun gözetime alındı ve bebek dört gün sonra sezaryenle doğuruldu." diye yazıyor.
Gebelik sırasında hem annenin hem de çocuğun sağlığını izlemek için ultrason taramaları düzenli olarak öneriliyor. Daha yüksek riskli gebeliklerde, hastaların daha uzun süreler boyunca klinikte tutulması gerektiğinde, haftada birden fazla ultrason yapılıyor. Ancak bu taramaların her biri zaman alıyor ve bir sonografi uzmanının eldeki cihazla rahmin belirli bölgelerine odaklanmasını gerektiriyor.
UPatch, hastaların bir klinisyenin cihazın odağını değiştirmesine veya sonuçları gerçek zamanlı olarak yorumlamasına gerek kalmadan yatakta saatlerce izlenmesine imkan tanıyor. Araştırmacılar, UPatch'in klasik görüntüleme teknikleriyle birlikte kullanılması durumunda gebelik sonuçlarının büyük ölçüde iyileştirilebileceğini savunuyor.
UPatch'i tasarlayan ve üreten baş mühendis Tom Park, "Bu teknoloji, eğitimli sonografi uzmanı sıkıntısının yüksek riskli gebeliklerde bakımı geciktirdiği sağlık hizmeti yetersizliği olan bölgelerde ve düşük kaynaklı ortamlarda prenatal görüntülemeye erişimi genişletebilir." diyor.
Araştırmacılar, yamayı mevcut ultrason cihazlarıyla karşılaştırdıktan sonra, preeklampsi, gebelik diyabeti, hipertansiyon veya fetüs gelişiminde yetersizlik gibi durumları olan 52 gebe kadın üzerinde 1 ila 6 saat boyunca sürekli olarak test ettiler. Bulgular, kısa vadeli ultrason okumalarındaki dalgalanmalar ile daha yakından izlenmeyi gerektiren uzun vadeli değişiklikler arasındaki farkları ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, cihazın klinisyenlere sürekli fetal stres belirtilerini daha kolay tespit etmelerine yardımcı olmasını ve böylece daha erken müdahale edilmesini sağlamasını umuyor.
Esnek yama, elektrotlar ve bir akustik lens ile tasarlanmış olup, hamile bir annenin karnına sarıldığında otururken, ayaktayken veya yatarken rahimin tamamına bir pencere sağlıyor. Göbek kordonundaki kan akış hızlarının fetüsün beynindekilerle nasıl karşılaştırıldığına dair ayrıntıları bile sunabiliyor.
Stanford'dan kıdemli yazar ve mühendis Sheng Xu, "Bu çalışma, yumuşak elektronik, ultrason mühendisliği ve klinik bilimdeki ilerlemelerin gebelik bakımındaki en önemli karşılanmamış ihtiyaçlardan birini karşılamak için nasıl bir araya gelebileceğini gösteriyor." diyor. Araştırma, Nature Biotechnology dergisinde yayınlandı.
