İcatlarıyla çağının ötesine geçtiği bilinen Thomas Edison'ın, günümüzün 'harika malzemesi' grafeni tam 125 yıl önce farkında olmadan üretmiş olabileceği öne sürüldü. Rice Üniversitesi'nde yapılan yeni bir araştırma, Edison'ın 1879'da yaptığı deneylerde, aslında grafen olarak adlandırılan karbon atomundan oluşan tek katmanlı yapıyı oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Tek bir atom kalınlığındaki karbon tabakasından oluşan grafen, basit görünümüne rağmen inanılmaz derecede güçlü, hafif ve esnek bir malzemedir. Süper iletkenlik gibi özelliklere sahip olması ve kuantum fiziğindeki egzotik durumlar için bir inceleme alanı sunması, onu bilim dünyasında son derece değerli kılıyor.
Grafen ilk olarak 1947 yılında fizikçi Philip Wallace tarafından teorik olarak ortaya atılmış ve 2004 yılında Andre Geim ve Konstantin Novoselov tarafından başarıyla izole edilerek büyük yankı uyandırmıştı. Bu keşif, iki bilim insanına 2010 Nobel Fizik Ödülü'nü kazandırmıştı.
Ancak Rice Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, Edison'ın kendilerinden önce bu malzemeyi keşfetmiş olabileceğini, sadece farkında olmadığını düşünüyor. Bu ilginç keşif, grafen üretiminde kullanılan 'flaş Joule ısıtma' yöntemi üzerine yapılan çalışmalar sırasında tesadüfen ortaya çıktı. Bu yöntemde, dirençli bir karbon bazlı malzeme ani ve yüksek bir akımla 2000 °C'nin üzerine kadar ısıtılıyor.
Araştırmacılardan Lucas Eddy, "Flaş Joule ısıtma için en küçük ve en kolay ekipmanı nasıl kullanabileceğimi düşünürken, eski ampullerin genellikle karbon filaman kullandığını hatırladım" açıklamasını yaptı. Edison'ın kararlı ışık ampulleri üzerindeki erken deneyleri sırasında farkında olmadan grafen üretip üretmediğini test etmek için araştırmacılar, benzer tarza sahip, karbon açısından zengin bambu filamanlı ampuller temin etti.
Bu ampuller 110 voltluk bir DC güç kaynağına bağlanarak 20 saniye boyunca çalıştırıldı. Ardından filamanlar mikroskop altında incelendiğinde, filamanların renginin gri'den gümüş'e döndüğü görüldü. Spektroskopi analizleri, filamanın bazı kısımlarının grafene dönüştüğünü doğruladı.
Ancak araştırmacılara göre, bu grafen muhtemelen kısa ömürlüydü. Ampul sürekli kullanıldığında, malzeme basit grafit'e dönüşüyordu. Eğer Edison bu malzemeyi fark etmiş olsa bile, o dönemdeki teknolojiyle grafen muhtemelen pek kullanışlı olmayacaktı. Ancak bu durum, tarihteki diğer bilimsel deneylerde ne gibi bilgiler yatıyor olabileceği sorusunu akla getiriyor.
Rice Üniversitesi'nden James Tour, "Edison'ın grafen üretmiş olabileceğini bulmak, tarihi deneylerde ne gibi başka bilgilerin saklı olduğu konusunda merak uyandırıyor. Bilimsel atalarımız bugünkü laboratuvarımızda olabilselerdi ne sorular sorarlardı? Onların çalışmalarını modern bir bakış açısıyla yeniden incelediğimizde hangi soruları yanıtlayabiliriz?" diye konuştu.
