Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) yerini alması planlanan ticari uzay istasyonlarına yönelik çalışmalar hız kazanırken, bu alanda öncü şirketlerden Vast Space'in Haven-1 adlı projesi, montaj aşamasına girdi. Şirket, ilk ticari uzay istasyonunu 2027'nin ilk çeyreğinde uzaya göndermeyi hedefliyor.
Vast Space CEO'su Max Haot, yaptığı açıklamalarda, Haven-1'in ilk ticari uzay istasyonu olacağını ve dünyanın ilk ticari uzay istasyonunu sıfırdan, boş bir bina ve eksik bir ekiple dört yıldan kısa sürede inşa etme yolunda ilerlediklerini belirtti. Haven-1'in ilk yapısı ve bazı ikincil yapılarının tamamen tamamlandığı, kabul testlerinin ise geçtiğimiz Kasım ayında gerçekleştirildiği ifade edildi. Şu anda temiz oda entegrasyonuna başlandığı, bu süreçte ısı kontrol sistemi, itki, iç kabuklar ve aviyoniklerin entegrasyonunun yapılacağı bildirildi. Nihai montajın sonbaharda tamamlanması ve yıl sonunda NASA'nın Plum Brook tesislerinde tam bir test kampanyasının yürütülmesi planlanıyor.
Haven-1, mürettebat olmadan bir Falcon 9 roketiyle fırlatılacak. Fırlatmanın ardından, istasyonun kontrolü ve işleyişi insansız olarak izlenecek. Başarılı geçen iki haftalık bir kontrol sürecinin ardından, SpaceX ile yapılacak görüşmeler ve doğrulama etkinlikleri sonucunda, eğitimli bir mürettebatın Dragon aracıyla istasyona gönderilmesi mümkün olacak. Bu süreç, fırlatmadan iki hafta sonrasına kadar erken başlayabileceği gibi, Haven-1'in ömrü boyunca herhangi bir zamanda da gerçekleşebilir.
Şirket, hem özel bireyler hem de ulus devletlerle mürettebat seçimi konusunda görüşmelerini sürdürüyor. Haven-1'in yaklaşık üç yıllık bir ömrü olması planlanıyor ve şirket, bu süre zarfında iki haftalık görevler ve potansiyel olarak 30 günlük görevler gerçekleştirmeyi hedefliyor. Müşterilerin ve NASA'nın ilerlemelerine bağlı olarak görev süreleri ve mürettebat yapısı belirlenecek.
Haven-1'in ardından gelecek olan ikinci istasyonun ilk modülünde, Haven-1'e kıyasla iki adet kenetlenme portu, daha fazla güç ve fırlatma aracına bağlı olarak daha fazla hacim gibi geliştirmeler olması bekleniyor. Vast Space, milyar dolarlık yatırımlar, binlerce çalışan ve seri üretim tesisleri sayesinde bu devam modüllerini üretme konusunda kendisini rakiplerinden bir adım önde görüyor.
NASA'nın ticari uzay istasyonları için ikinci aşama rekabeti olan CLD (Commercial LEO Destinations) programına Haven-1 veya Haven-2 ile rekabet etmeyi planlayan şirket, NASA'nın gereksinimlerinin netleşmesini bekliyor. Şirket, düşük Dünya yörüngesinde ISS emekliliğinden sonra sürekli insan varlığını sağlamayı hedeflediklerini ve bu hedefe 2030 sonuna kadar ulaşmak istediklerini vurguluyor. NASA'nın faz 2 ihale duyurusunun (RFP) gecikmiş olduğunu düşünen Vast Space, ülkenin menfaatine odaklanılması ve hızlı hareket edilmesi gerektiği görüşünde.
Vast Space, NASA'dan gelecek gereksinimlerde, özellikle uzun süreli görevlere geçmeden önce bir gösterim uçuşunun zorunlu tutulması gerektiğini savunuyor. Bu gösterimlerin, 2031'e kısa bir süre kala değil, mümkün olan en kısa sürede mürettebatlı olarak gerçekleştirilmesini talep ediyor. Şirket, ticari uzay istasyonu programının başarısı için yeterli kamu fonlamasının önemine de değinirken, iki kazananın ülkenin menfaati açısından en uygun seçenek olduğunu belirtiyor.
Vast Space, yörünge ekonomisini, yani uzayda yarı iletken, fiber ve farmasötik üretim gibi alanları hayata geçirme konusunda heyecanlı. Bu potansiyeli ortaya çıkaracak platformu kuracaklarını ve iş modellerinin, bu gelişmelerin gecikmesi durumunda bile karlı olabileceğini ifade ediyor.
