Yaklaşık bir bina büyüklüğündeki Asteroit 2024 YR4'ün 2032 yılında Ay'a çarpma ihtimali üzerine yapılan yeni bir çalışma, bu çarpışmanın Dünya'dan gözlemlenebilecek muhteşem bir ışık gösterisi yaratabileceğini ortaya koyuyor. Çalışmaya göre, bu çarpışma binlerce parlak patlamaya ve olağanüstü meteor fırtınalarına neden olabilir.
Yaklaşık 60 metre çapında, yani 15 katlı bir bina boyutunda olan bu kaya parçası, 27 Aralık 2024 tarihinde keşfedildi. Şubat 2025'te, gökbilimciler bu boyutlardaki veya daha büyük asteroitler arasında Dünya ile çarpışma olasılığının en yüksek olduğunu hesaplayınca kısa süreliğine büyük bir ilgi uyandırmıştı. Bu olasılık %3.1'e kadar çıksa da, asteroit yörüngesine ilişkin daha detaylı tahminler, 22 Aralık 2032'deki yakın geçişi sırasında Dünya ile çarpışma ihtimalini ortadan kaldırdı.
Ancak, gelen bilgilere göre Asteroit 2024 YR4'ün Ay'a çarpma olasılığı hala %4.3 civarında. 2025 yılında yapılan bir çalışma, böylesi bir çarpışmanın 6.5 milyon ton TNT'ye eşdeğer bir enerji açığa çıkaracağını ve modern zamanlarda kaydedilen en büyük Ay çarpması olacağını belirtiyor.
Bu potansiyel Ay çarpışması olasılığı, Kaliforniya Üniversitesi'nde bir araştırmacı olan Yifei Jiao'nun dikkatini çekti. Jiao ve meslektaşları, bunun "nadiren karşılaşılan bir 'doğal deney'" olduğunu, öngörülebilen küçük bir cisim çarpışmasının bilimsel açıdan zengin ve operasyonel olarak anlamlı imzalar taşıyabileceğini belirtti. Bu nedenle araştırmacılar, tüm olası sonuçları değerlendirmek istediler.
10.000 Çarpışma Simülasyonu
Bu amaca ulaşmak için bilim insanları, asteroit, tüm gezegenler, Dünya'nın Ay'ı ve Güneş'i içeren bilgisayar modelleri oluşturdular. Ardından, 2024 YR4'ün iç Güneş Sistemi'ndeki yolculuğunu simüle ettiler.
Göktaşının yörüngesinde küçük değişiklikler yaparak, ekip 10.000 adet simülasyon oluşturdu ve bu simülasyonlarla Ay üzerindeki en olası çarpışma alanlarını haritalandırdılar. Farklı bir dizi daha hassas simülasyon kullanarak, araştırmacılar 500 saniyelik bir zaman diliminde gerçek çarpışma sürecini de modellediler. Ekip, çarpışma sonrası enkazın olası senaryolarını modelledi ve Ay'ın yerçekiminden kaçan nesnelerin yörüngelerini takip etti.
Henüz hakemli incelemeden geçmemiş olan ve arXiv ön baskı sunucusunda erişilebilen simülasyon sonuçları, asteroitin Ay üzerinde yaklaşık 3.000 kilometre uzunluğunda bir alana çarpacağını gösteriyor. Öngörülen çarpışma koridoru, Ay'ın Tycho kraterinin hemen kuzeyinde yer alıyor. Bu konum, Dünya'dan bakıldığında Ay'ın alt yarısında kalacaktır.
Venüs Kadar Parlak Bir Patlama
Daha da önemlisi, çarpışma Venüs kadar parlak, -2.5 ile -3 kadir arasında yıldız benzeri bir parlaklığa sahip bir ışık patlaması yaratacak. Patlama 200 ila 300 saniye (üç ila beş dakika) sürecek, ancak parlaklığın arka plan koşullarının üzerine çıkıp güvenilir bir şekilde fark edilebildiği en az 10 saniye boyunca görülebileceği tahmin ediliyor.
Eğer çarpışma gerçekleşirse, öngörülen çarpışma saati 10:19 EST (15:19 UTC) olacak. Bu nedenle, patlama Ay'ın yükseldiği dünyanın bazı bölgelerinde görülebilecek. Bu da Doğu Asya, Okyanusya, Hawaii ve Kuzey Amerika'nın batısını patlamayı izlemek için harika yerler haline getirecek.
Ancak bir engel var: Öngörülen çarpışma gününde Ay'ın %70'i aydınlık olacak. Çarpışma patlaması, ancak asteroit Ay'ın karanlık bölgesine çarparsa çıplak gözle görülebilecek. Çalışmanın ikinci yazarı, Tsinghua Üniversitesi'nden Yixuan Wu'ya göre, asteroit 2024 YR4 Ay'a çarparsa bu durumun gerçekleşme olasılığı sadece %2.85.
Yine de, çarpışma konumundan bağımsız olarak, patlama amatör teleskoplar tarafından tespit edilebilecek. Diğer görsel şölenler de olası: Bir çarpışma, yüzeye geri yağacak ve potansiyel olarak binlerce patlamaya neden olacak birçok Ay kayağını havaya kaldıracaktır. Ancak bu ikincil çarpışmalardan kaynaklanan patlamalar ana patlama kadar parlak olmayacak ve muhtemelen herhangi bir araç olmadan görülmesi daha zor olacaktır.
Ayrıca, çalışma, çarpışmanın 100 milyon kilograma kadar Ay kayasını Dünya'ya doğru savuracağını öngörüyor. Bunlar, Wu'nun "süper meteor fırtınaları" olarak adlandırdığı, çarpışmadan iki ila 100 gün sonra belirgin olacak aşırı meteor yağmurları yaratacaktır. 2024 YR4'ün Ay çarpışması hala oldukça belirsiz olsa da, Wu geleceğe heyecanla bakıyor. Wu, "Eğer bu senaryo gerçekleşirse, Dünya-Ay sistemini asteroit etkilerini anlama yeteneğimizi doğrulamak için büyük bir sahneye dönüştürerek gezegen bilimi için bir dönüm noktası olacaktır" dedi.
