Bir aileye yeni bir kardeş geldiğinde, tüm dengeler çeşitli şekillerde değişir. Sofra başında fazladan bir sandalye, koltukta daha az yer ve aile toplantılarında (en azından belirli bir yaşa geldiklerinde) dikkate alınacak ek bir fikir ortaya çıkar.
Nature Health'de yayımlanan bir araştırmada, Chicago ve Columbia Üniversiteleri'nden araştırmacılar, bir ailedeki çocuk sayısı ve doğum sıralarının, sağlık ve hastalıklar açısından da potansiyel etkilerle bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre, ilk doğan çocuklar alerjilere ve otizm, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), Tourette sendromu ve obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) gibi rahatsızlıklara daha yatkın olma eğiliminde. İkinci doğan çocuklar ise istatistiksel olarak mide problemleri, migren, zona ve madde bağımlılığı gibi sorunlarla daha sık karşılaşıyor.
Araştırmacılar yayınladıkları makalede, "Doğum sırası, kardeşler arasındaki çocuğun göreceli konumu olarak tanımlanır ve araştırmacıları bir asırdan fazladır büyülüyor" dedi. Teorisyenler, ilk doğanların daha fazla ebeveyn yatırımı aldığını ve daha yüksek beklentilerle karşılaştığını, sonraki doğanların ise ağabeylerinin veya ablalarının immünolojik ve sosyal etkileriyle geliştiklerini öne sürdüler. Bu fikirler, belirli hastalıklar veya gelişimsel sonuçlarla ilgili doğum sırasını inceleyen zengin ancak parçalı bir ampirik literatür oluşturdu.
Araştırmacılar, bir kardeşi olan 10.3 milyondan fazla çocukla ilgili ABD sağlık sigortası verilerini inceledi. Bu veriler, ilk veya ikinci doğan çocuk olmak ile 'hastalık atlası'ndaki toplam 569 farklı hastalık arasındaki korelasyonları analiz etmek için kullanıldı. Kardeşler arasındaki karşılaştırmalar yapıldı ve farklı ailelerdeki ilk ve ikinci doğan çocuklar arasındaki benzerlikler incelendi. Bu yöntem, evcil hayvan varlığı veya aile geliri gibi diğer faktörlerin etkisini en aza indirmeye yardımcı oldu.
Analiz edilen 569 hastalıktan 150'sinin, yukarıda belirtilenler de dahil olmak üzere, ilk ve ikinci doğan çocuklar için farklı ilişkilere sahip olduğu görüldü.
Araştırmacılar, "Hastalık atlası görünümü, doğum sırası etkilerinin sadece birkaç iyi incelenmiş durumla sınırlı kalmayıp, test edilen hemen her klinik alana yayıldığını ve nöropsikiyatrik durumlarda ilk doğanlar, sindirim ve kas-iskelet sistemi hastalıklarında ise ikinci doğanlar için belirgin bir fazlalık olduğunu ortaya koyuyor" şeklinde belirtti.
Bazı durumlarda yaş farkı da bir etken oldu. Örneğin, daha büyük bir yaş farkı, ilk doğan çocuğun otizm geliştirme olasılığını artırırken, ilk doğanların kardeşlerinde olmayan alerjilere sahip olma olasılığını azalttı.
Araştırmacılar, "Tasarımlar arasındaki sonuçların tutarlılığı, doğrulama kontrollerinin performansı ve coğrafi karmaşıklığa karşı dayanıklılık, doğum sırasının yaygın, ancak büyüklük olarak mütevazı hastalık riski farklılıklarıyla ilişkili olduğu sonucunu desteklemektedir" dedi.
Şimdi merak edilen, bu örüntülerin neden ortaya çıktığıdır, ancak cevapları bulmak ve ebeveyn yaşı gibi diğer faktörleri ayırmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulacaktır (ilk doğan çocuklar açıkça her zaman kardeşlerinden daha genç ebeveynlere sahip olacaktır).
Çocuklar arasındaki doğum sırasının etkisi üzerine pek çok ilginç çalışma yapıldı. Araştırmalar, doğum sırasının potansiyel olarak IQ seviyesini etkileyebileceğini, ancak kariyer seçimlerini etkilemediğini göstermiştir. Tek çocuk olmanın ise kendi olası sonuçları vardır.
Şimdi, yüzlerce hastalık, rahatsızlık ve durumun riskinin, en azından bir dereceye kadar, aileye ilk veya ikinci olarak katılıp katılmadığınıza bağlı olduğuna dair kanıtlar var. İkinci bir kardeşin, ağabey veya ablasından mikrop kapıp bağışıklık kazanmasından faydalandığı yönündeki yerleşik fikirlerin çok ötesine geçen bir durum.
Araştırmacılar, "Doğum sırası, daha önce anlaşılandan daha geniş bir şekilde hastalık riski ile ilişkilidir. Aileler arası ve aile içi tasarımlardan elde edilen kanıtların yakınsaması, fizyolojik, immünolojik ve sosyal mekanizmaların bir karışımıyla tutarlıdır" diye belirtti.
Bu araştırma, Nature Health'de yayımlandı.
