Amerika Birleşik Devletleri Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), yaklaşık on yıl aradan sonra ilk inşaat onayını verdi. Bu onay, Bill Gates'in finansal desteğiyle bilinen TerraPower şirketinin Wyoming eyaletinin Kemmerer kasabasında nükleer santral inşaatına başlamasına olanak tanıyacak. Şirket, geleneksel tasarımlardan oldukça farklı, sodyum soğutmalı ve enerji depolama özelliklerini barındıran yeni nesil bir reaktör inşa etmeyi hedefliyor.
Bu izin, santralin işletme lisansını almak anlamına gelmese de, TerraPower için kritik bir aşama olarak kabul ediliyor.
GE Hitachi ile birlikte geliştirilen ve Natrium adı verilen TerraPower'ın reaktör tasarımı, birçok yenilikçi özelliğe sahip. En dikkat çekici yeniliklerden biri, soğutma ve ısı transferinde sıvı sodyum kullanılması. Bu yöntem, yüksek basınçlı buhar kullanan geleneksel reaktörlerin zorluklarını ortadan kaldırırken, sodyumun hava veya su ile reaksiyona girme riskini de beraberinde getiriyor. Natrium ayrıca, geleneksel reaktör tasarımlarında radyoaktif atık olarak kalabilecek bazı izotopları tüketebilme potansiyeli taşıyan hızlı nötron reaktörü özelliğine sahip.
Reaktör, mevcut nükleer santrallerin çoğuna kıyasla daha küçük bir boyuta sahip (345 megavat, çoğu santral yaklaşık bir gigavat). En önemli özelliklerinden biri ise enerji depolama sistemi. Sodyumdan elde edilen ısı, suyu buharlaştırmak yerine tuz bazlı bir depolama malzemesine aktarılıyor. Bu depolanan enerji, hem anında elektrik üretimi için kullanılabiliyor hem de daha sonraki kullanımlar için saklanabiliyor. Bu sayede santral, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla rekabet edebilecek bir maliyet yapısına sahip olabiliyor. Depolama sistemi, santralin geçici olarak 500 MW'a kadar elektrik çıkış gücü sağlayabilmesine de olanak tanıyor.
Dünya genelinde sodyum soğutmalı yaklaşık 25 önemli reaktör inşa edilmiş durumda ve bunların çoğu elektrik üretimi amacıyla kullanılmamıştı. Amerika Birleşik Devletleri ise 1960'lardan bu yana sodyum soğutmalı bir reaktör inşa etmemiş ve 1990'lardan bu yana da işletmemişti. Bu, radikal bir tasarım ve şirket, santralin işletme lisansını almadan önce pek çok zorlukla karşılaşabilir.
Bununla birlikte, inşaata başlamak önemli bir ilk adım. TerraPower, santral sahasını 2021 yılında seçmiş ve inşaat başvurusunu 2024'ün başlarında NRC'ye sunmuştu. Bu başvuru, nükleer projelerin onay süreçlerini hızlandırmayı ve yeni nesil reaktör tasarımlarını teşvik etmeyi amaçlayan ADVANCE Yasası'nın Haziran 2024'te kabul edilmesinden kısa bir süre önce gerçekleşti. Bu durum, NRC'nin TerraPower'ın dosyasını başlangıçta öngördüğü süreden yaklaşık 10 ay önce tamamlamış olmasını açıklayabilir.
Kemmerer'daki santral, Enerji Bakanlığı'nın Gelişmiş Reaktör Gösterim Programı'nın bir parçası olarak kamu-özel sektör ortaklığıyla inşa ediliyor. Projenin 2030 yılında tamamlanması bekleniyor. Bu nedenle, önümüzdeki birkaç yıl içinde beklenen veri merkezi talebindeki artışa katkıda bulunması için zamanlama oldukça geç olabilir. İlk kez uygulanacak bir proje olması nedeniyle inşaat sürecinde gecikmeler yaşanması da muhtemel. Eski yönetim, işletme reaktörleri için onay sürecini basitleştirme konusunda hevesli olsa da, 2030'luk bir zaman çizelgesi Kemmerer santralinin onayını bir sonraki yönetime sarkıtabilir.
