Yaş ilerledikçe vücudumuzdaki pek çok işleyiş yavaşlar veya aksar. Bunlardan biri de doku yenilenmesidir. Yapılan yeni bir araştırma, bu hayati onarım sürecini hızlandırabilecek umut verici bir yöntem ortaya koyuyor.
Kaliforniya Üniversitesi'nden bir ekip tarafından yürütülen çalışmada, diğer genlerin aktivitesini kontrol eden dört farklı protein (transkripsiyon faktörleri) belirlendi. Bu proteinlerin hücreler üzerinde gençleştirici bir etkiye sahip olduğu gözlemlendi.
Araştırmacılar, yaşlı farelerin karaciğer hücrelerinde bu transkripsiyon faktörlerinden birinin üretimini artırdıklarında, yağlanma ve yara izinde önemli azalmalar ile glukoz toleransında iyileşme gibi pek çok olumlu gelişme kaydettiler. Bunlar, organın daha genç bir görünüm kazandığının işaretleri olarak değerlendirildi.
Ekip ayrıca, laboratuvarda yetiştirilen insan fibroblast hücrelerinde de bu dört transkripsiyon faktörünün seviyeleriyle oynadı. Bağ dokusunu oluşturan ve diğer hücreler ile organlara destek sağlayan fibroblastlar üzerinde yapılan deneylerde, artan hücre bölünmesi ve daha yüksek enerji seviyeleri gibi gençlik belirtileri gözlemlendi.
Araştırmacılar, belirledikleri transkripsiyon faktörlerini kullanarak gen ifadesini değiştirerek, yaşlı fibroblastların daha genç hücreler gibi davrandığını ve yaşlı farelerin sağlığını iyileştirdiğini belirtti.
Dört anahtar transkripsiyon faktörünü belirlemek için araştırmacılar ilk olarak, yaş ve hücre gençliği arasındaki ilişkiyi kontrol edebilecek genleri görmek amacıyla yaşlı ve genç insan fibroblast hücrelerini hesaplamalı bir modelle karşılaştırdılar. Bu karşılaştırma sonucunda potansiyel olarak hücrelerin gençliğini kontrol edebilecek yaklaşık 200 transkripsiyon faktörü listelendi.
Ardından, bu transkripsiyon faktörlerini sistematik olarak açıp kapatarak (yani ürettikleri transkripsiyon faktörü seviyelerini değiştirerek) deneyler yapıldı. Bu denemelerin sonuçları, araştırmacıları daha detaylı inceleyecekleri dört transkripsiyon faktörüne yönlendirdi: E2F3, EZH2, STAT3 ve ZFX. Fare karaciğer hücreleri ve plastik kaplarda yetiştirilen insan fibroblast hücrelerindeki bu faktörlerin seviyelerinin değiştirilmesi, hücreleri daha genç bir duruma doğru kaydırdı.
Bu proteinlerin iki farklı türde ve hücre tipinde etki göstermesi, yaşlanan hücrelerde gençlik durumlarını yeniden aktive etmek için geniş çapta uygulanabilecek evrensel bir yol haritasına işaret ediyor.
Bu araştırmanın henüz erken aşamalarında olduğunu ve yaşam süresini uzatmak, organ nakli yapmak veya tüm vücudu gençleştirmek gibi konulardan henüz bahsedilemeyeceğini belirtmek gerekir. Sadece birkaç hücre tipi üzerinde elde edilen sonuçlar mevcut.
Uzun vadeli güvenlik endişeleri de göz önünde bulundurulmalı. Farelerdeki deneyler sadece birkaç hafta sürdü, bu nedenle hücreleri bu şekilde gençleştirmenin uzun vadede ne gibi etkileri olabileceği henüz bilinmiyor. Özellikle EZH2 ile ilişkili aşırı hücre büyümesinin kanserle bağlantılı olabileceği daha önce gösterilmişti.
Bununla birlikte, küresel nüfusun yaşlanması ve ortalama yaşam süresinin uzamasıyla birlikte, vücudumuzu daha uzun süre sağlıklı tutmanın potansiyel yolları daha fazla araştırmayı hak ediyor.
Araştırmacılar, yaptıkları çalışmanın yaşlanmaya bağlı hastalıkları anlamak ve nihayetinde tersine çevirmek için heyecan verici yeni fırsatlar sunduğunu ifade ediyor.
Bu araştırma, PNAS dergisinde yayınlandı.
