Mavi balinalar suyun derinliklerine daldığında, oksijeni korumak için kalp atış hızları inanılmaz derecede düşer. Hatta bu hız, dakikada sadece iki atıma kadar inebilir. Eğer sizin kalbiniz bu kadar yavaşlarsa, muhtemelen bayılırsınız. Ancak bu devasa deniz canlıları, inanılmaz bir şekilde avlarını takip etmeyi başarıyor.
Mavi balinalar (Balaenoptera musculus) ve kambur balinalar (Megaptera novaeangliae) gibi balina türleri, bu aşırı yavaş kalp atış hızına rağmen besin peşinde koşarken ani dalışlar ve dönüşler yaparak avlarını yakalıyor. Bu hareketler, bilim insanları tarafından "Dünya'daki en büyük biyomekanik olay" olarak tanımlanıyor.
Stanford Üniversitesi'nde görevli deniz bilimci Ashley Blawas liderliğindeki bir araştırma ekibi, balinaların avlanma sırasındaki esnek kalp atış hızlarını anlamak için kapsamlı bir çalışma yürüttü. Bu çalışma, balinaların oksijeni koruma stratejileri ile avlanmak için harcadıkları yüksek enerji arasındaki dengeyi aydınlatmayı amaçlıyor.
Daha önceki çalışmalarda balinaların beslenme sırasında harcadığı enerji tahmin edilmişti. Bu yeni araştırmada ise odak noktası hayvanların kalp atış hızlarıydı. Blawas, yaptıkları keşfi şu şekilde özetliyor: "Bu çalışmada bulduğumuz şey, mavi balinalar ve kambur balinaların avlanma sırasında esnek kalp atış hızlarına sahip oldukları. Av yakalamak için yaptıkları ani hareketler sırasında kalp atışları yükseliyor, hareketler arasında ise yavaşça düşüyor."
Araştırmacılar, bu amaçla beş mavi balina ve dört kambur balinayı izleyerek üzerlerine özel olarak tasarlanmış takip cihazları yerleştirdi. Bu cihazlar, balinaların hareketlerini izleyen ivmeölçer, jiroskop ve manyetometre ile kalp atışlarını ölçen bir elektrokardiyogram (EKG) içeriyordu.
Blawas, bu cihazların hazırlanmasının ardındaki zorlukları paylaşıyor: "Bir balinadan EKG kaydı almak, elektrik temas noktalarının hayvana sabitlenmesini, ölçümü kısa devre yapabilecek tuzlu suyun girişinin engellenmesini ve cihazın kalbe yeterince yakın yerleştirilmesini gerektiriyor." Balinaların kalın yağ tabakası nedeniyle cihazları doğrudan kalbin üzerine yerleştirmek mümkün olmasa da, mühendislikteki gelişmeler sayesinde doğru bir tasarım elde edildi.
Bu cihazlar ortalama 12 ila 36 saat arasında balinalara bağlı kalıyor ve düştüğünde uydu sinyaliyle yerleri belirlenerek toplanıyor. Elde edilen veriler, mavi balinalarda dakikada 21.9 atım, kambur balinalarda ise 28.2 atıma kadar çıkan ani kalp atış hızlarındaki artışları gözler önüne serdi. Avlanma sonrası bu yüksek kalp atışları, balinalar suyu filtrelerken yavaşça düşüşe geçiyor.
Bu durum, Blawas'a göre insanlarda intervalli sprint antrenmanları sonrası görülen kalp atış hızına benziyor. Sprint bittikten sonra bile kalp atışının yüksek kalıp yavaşça normale dönmesi gibi. Bu sonuçlar, balinaların da sprint benzeri avlanma hareketleri için anaerobik enerji depolarına güvendiğini ve bu depoların balinalar arasındaki dinlenme sürelerinde oksijenli kan ile yenilendiğini gösteriyor.
Araştırmanın en heyecan verici bulgularından biri ise, dalış yapmayan bir kambur balinadan elde edildi. Bu balina, dinlenme durumundayken kaydedilen kalp atışı, serbest dolaşan bir balinanın dinlenme kalp atışına en yakın ölçüm olarak kabul ediliyor: dakikada 18.5 atım. Bu değer, ortalama bir insan kalp atış hızından (dakikada 60-100 atım) çok daha düşük olsa da, balina gibi büyük bir hayvan için beklenenin bir sonucu. Örneğin fillerin dinlenme kalp atışı dakikada yaklaşık 30 atımdır.
Bu bulgular, karasal memeliler ile bu büyük balinaların dinlenme anındaki metabolizma ve oksijen taleplerini etkileyen faktörlerin benzer olduğunu gösteriyor. Dinlenme kalp atışındaki değişiklikler, sağlık ve stres gibi durumların göstergesi olabileceğinden, gelecekte balinaların besin kaynaklarındaki değişimler veya gürültü kirliliği gibi çevresel etkilerin değerlendirilmesinde önemli bir veri kaynağı olacaktır.
