Vücutlarımız, yaşadığımız yıllarla doğru orantılı olarak farklı hızlarda yaşlanabilir. Yapılan yeni bir araştırma, beynimizin yaşlanma hızıyla ilgili önemli bir faktörü daha ortaya koydu: başkalarına ne kadar yardım ettiğimiz.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki UT Austin ve Massachusetts Boston Üniversitelerinden bir ekip tarafından yürütülen araştırmaya göre, düzenli olarak gönüllülük yapmak bilişsel yaşlanma oranını yaklaşık %15-20 oranında azaltabiliyor. Bu bulgular, 50 yaş üstü 31.303 kişinin yaklaşık 20 yıllık telefon anketi verilerine dayanıyor. Beyin bilişsel test sonuçları, gönüllülük faaliyetleri veya arkadaşlara, akrabalara ve komşulara yardım etme gibi davranışlarla karşılaştırıldı.
Araştırmacılar, başkalarına yardım etmenin bilişsel faydalarının sadece kısa süreli olmadığını, sürdürülebilir bir etkileşimle zamanla biriktiğini ve hem resmi gönüllülük hem de gayriresmi yardım için geçerli olduğunu belirtiyor. Özellikle haftada iki ila dört saatlik orta düzeyde bir yardımın bile güçlü faydalar sağladığı gözlemlendi.
Bu çalışmanın gözlemsel niteliği nedeniyle doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün olmasa da, önemli bir bağlantı olduğu görülüyor. Bu bağlantının, yardım etme eylemiyle gelen zihinsel uyarım ve sosyal etkileşimden kaynaklanabileceği düşünülüyor. Daha önceki araştırmalar, yalnızlığın beyin sağlığı için zararlı olabileceğini ve fiziksel aktivitenin zihni keskin tuttuğunu göstermişti.
Araştırmacılar, hem gayriresmi yardımları hem de yapılandırılmış gönüllülük faaliyetlerini inceleyerek zaman içindeki değişimleri izledi. Bilişsel gerilemedeki yavaşlamanın birikimli olduğu ve yardımsever bir kişiliğin yıllar içinde fayda sağlamaya devam ettiği anlaşıldı. Araştırmacılar, gayriresmi yardımların, sosyal tanınırlık eksikliği nedeniyle daha az sağlık faydası sunduğu varsayımının aksine, resmi gönüllülükle karşılaştırılabilir bilişsel faydalar sağladığını belirterek bunun hoş bir sürpriz olduğunu ifade ettiler.
Haftada iki ila dört saat arası yardım etmek, bilişsel faydaları en üst düzeye çıkarmak için ideal bir zaman dilimi gibi görünüyor. Bunun ötesindeki yardımın, yardım edenin zihinsel ve fiziksel çabasını olumsuz etkilemeye başlayabileceği düşünülüyor.
Demans vakalarının artmasıyla birlikte, bilim insanları diyet veya egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri gibi müdahale edilebilir risk faktörlerini araştırıyor. Başkalarına yardım etmenin, ileri yaşlarda sosyal bağlantıları sürdürmeye yardımcı olabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar ayrıca, yardım etme davranışlarının sona ermesinin daha düşük bilişsel skorlar ve daha hızlı bilişsel gerileme ile ilişkilendirildiğini tespit ettiler. Bu nedenle, yaşlı yetişkinlere topluluklarına ve çevrelerindekilere geri verme fırsatları sunmanın önemli olduğu vurgulanıyor.
Araştırma, Social Science & Medicine dergisinde yayımlandı.
