Araba kullanırken radyo dinlemek; aileyle konuşurken kahvaltı hazırlamak; kitap okurken sandviç yemek. Günlük hayatımız çoklu görev üzerine kurulu olsa da, beynimiz aslında aynı anda iki iş mi yapıyor, yoksa sadece aralarında çok hızlı mı geçiş yapıyoruz? Bilimsel araştırmalar, zihinsel olarak yoğun çaba gerektiren işlerde bu geçişin söz konusu olduğunu gösteriyor.
Ancak, Journal of Cognitive Neuroscience'da yayımlanan yeni bir çalışma, belirli görevleri otomatik pilota bağlayarak gerçek çoklu göreve daha yakın bir yetenek kazanabileceğimizi ortaya koyuyor. Georgetown Üniversitesi Tıp Merkezi'nden araştırmacılar, bu konuda önemli bulgular elde etti.
Araba kullanmak bunun mükemmel bir örneği. Ehliyetinizi aldığınız ilk zamanlarda, tüm zihinsel ve fiziksel enerjiniz doğru hareket ve düşünce kombinasyonlarını gerçekleştirmeye odaklanır. Ancak yıllar süren deneyimin ardından beyin, her detayı bilinçli olarak düşünmeyi bırakır.
Yeni araştırmada, kapsamlı bir pratik sonrasında beynin, zihinsel yükü azaltmak ve çoklu görev yeteneğini geliştirmek için bazı görevleri beynin ana işlem merkezi etrafında birer yan yol gibi yeniden yönlendirebildiği anlaşıldı.
Çalışmanın kıdemli yazarı nörobilimci Maximilian Riesenhuber, “Beynin nasıl öğrendiğini anlama yolunda bir adım daha attık. Umut verici olan, gerçekten çoklu görev yapmayı öğrenebilmenizdir. Beyninizin mimarisini yeniden şekillendirmenin ve beyninizin diğer bölümlerini kullanmanın bir yolu var” dedi.
İnsanlar bir dereceye kadar çoklu görev yapabilir. Aynı anda yürüyüp konuşabiliriz ve bu sırada bacak hareketlerimizi bozmayız ya da kelimeleri yanlış sıraya koymayız. Ancak zorlu görevler söz konusu olduğunda, aralarında sürekli geçiş yapmamız gerekir ve bu da verimliliği düşürür. Bu tür işler, güçlü yürütücü düşünme yetenekleri sunan ancak tipik olarak tek bir anda sadece bir iş yapabilen beynin prefrontal korteksi tarafından yönetilir. Bu durum, araştırmacıların bazen ‘frontal darboğaz’ olarak adlandırdığı bir tıkanıklık yaratır.
Araştırmacılar, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve elektroensefalogram (EEG) beyin görüntüleme tekniklerini kullanarak 11 katılımcının beyin aktivitelerinin nerede ve ne zaman gerçekleştiğini ölçtü. Katılımcılar, birkaç hafta boyunca arabaların resimlerini iki kategoriye ayırmalarını içeren 30.000'den fazla zihinsel görev tamamladı. Beyin taramaları, denemelerden önce ve sonra yapıldı.
Temel keşif şuydu: Görev başlangıçta prefrontal korteksi aktive ederken, eğitimden sonra araba ayırma işinin önemli bir kısmının, beynin hafıza kodlama ve nesne tanımayı yönettiği temporal kortekse kaydığı görüldü.
Çalışmanın ilk yazarlarından psikolog Patrick Cox, “Önceki çalışmalar, temporal korteksin belirli bölgelerinin deneyimli gözlemcilerde belirli nesne kategorileri tarafından aktive edilebileceğini göstermişti – kuşlar, arabalar, hatta Pokémon gibi. Ancak tüm bu çalışmaların bir sınırlaması, yalnızca insanlar uzmanlaştıktan sonra bakmış olmalarıydı. Biz eğitimden önce ve sonra ölçüm yaparak, kapsamlı eğitimin aslında orada olmayan, temporal lobda kategoriye özgü bir alan oluşturduğunu görebiliyoruz” dedi.
Çalışma, katılımcılardan arabaları tanımlamaları ve başka bir zorlukla başa çıkmaları istendiği çift görevli bir deneyle sonuçlandı. Araba ayırma işini temporal kortekse daha fazla devreden beynine sahip olan bireyler, ikinci görevde daha iyi performans gösterdi.
Cox, “Bu, bir radyoloğun yıllarca süren eğitim sayesinde, radyografideki kitleleri iyi huylu veya kötü huylu olarak otomatik olarak sınıflandırabilmesi gibi kritik gerçek dünya senaryoları için çıkarımlar taşıyor” diye ekledi.
Bu çalışma küçük ölçekli olsa da ve daha büyük gruplarda tekrarlanması gerekse de, beyindeki öğrenmeyi anlamak için birçok potansiyel çıkarımı bulunuyor. Daha geniş çapta, kompulsif davranışlar ve yapay zeka geliştirme üzerine araştırmalara da yardımcı olabilir.
Araştırmacılar, bir sonraki adımlarında, prefrontal korteksi başka bir iş yapmak üzere serbest bırakarak, beynin diğer bölgelerine daha fazla devredilme olasılığı olan belirli görev türleri veya zihinsel işlerin olup olmadığını görmek istiyor.
Riesenhuber, “Gördüğümüz şey, beynin iki şeyi aynı anda yapabilmesi için devrenin aslında değiştiğidir. Bu gerçekten gerçek çoklu görevdir” dedi.
Araştırma, Journal of Cognitive Neuroscience'da yayımlandı.
