Balıkların milyonlarca yıllık evrimi, günümüzün önemli bir plastik kirliliği kaynağına çözüm sunabilir. Almanya'da geliştirilen yeni bir filtreleme sistemi, bazı balıkların beslenme mekanizmalarından ilham alarak sudaki mikroplastiklerin %99'unu ayrıştırıyor.
Bu teknoloji, çamaşır makinelerinden akan sularda yoğunlaşan ve farkındalığın düşük olduğu bir plastik kirliliği türüne karşı mücadele etmeyi hedefliyor. Tahminlere göre, 'kanalizasyon çamurunun' %90'a varan kısmı çamaşır makinelerinden kaynaklanıyor. Bu malzeme, tarımda toprak iyileştirme veya gübre olarak kullanıldığında, ekinler yoluyla insanlara ulaşabiliyor.
Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkileri henüz tam olarak anlaşılamamış olsa da, bilim insanları endişeli. Mevcut filtreleme sistemlerinin tıkanmaya eğilimli olması, bu soruna karşı etkili çözümler bulmayı zorlaştırıyor.
Bonn Üniversitesi ve Fraunhofer Çevre, Güvenlik ve Enerji Teknolojileri Enstitüsü'nden araştırmacılar, bu zorluğun üstesinden gelmek için doğadan ilham aldılar. Sardalya ve uskumru gibi bazı balıkların beslenirken ağızlarını açık tutarak planktonları filtreleme yöntemini taklit eden bir su filtreleme sistemi geliştirdiler. Balıkların milyonlarca yılda evrimleşen, tarak benzeri yapıları, küçük besinleri yakalamak için ince bir elek görevi görüyor.
Araştırmacılar, bu anatominin bir benzerini kullanarak koni şeklinde bir filtreleme sistemi tasarladılar. Bu sistemde, su doğrudan mesh yüzeye çarpmak yerine, filtrenin kenarları boyunca 'yuvarlanarak' ilerliyor. Bu sayede filtreleme için daha geniş bir yüzey alanı sağlanırken, su filtre cihazın içinden akıp gidiyor. Plastik partiküller ise filtrenin dış kısmında toplanarak, çamaşır makinesinin toz torbası gibi belirli aralıklarla boşaltılabilen ayrı bir bölmeye aktarılıyor.
Mevcut filtreleme sistemlerine kıyasla bu yenilikçi çözüm, tıkanma oranını %85 oranında azaltıyor. 1950'lerden bu yana üretilen sentetik mikroelyaflar, kıyafetlerimizden suya karışarak çevreye yayılmaya devam ediyor. Bu nedenle, giysilerimizin malzemeleri değişmediği sürece, yüksek verimli plastik filtreleme sistemleri kirlilikle mücadelede kritik bir rol oynayacak.
Doğanın sunduğu ilhamla geliştirilen bu teknoloji, gelecekte daha temiz bir çevre için umut veriyor.
