Hollandalı teknoloji devi ASML, Avrupa tarihinin en değerli şirketi unvanını elde ederek pazar değerini 668 milyar dolara taşıdı. Bu başarı, Haziran 2024'te Novo Nordisk'in ulaştığı 650 milyar dolarlık rekoru geride bırakmasıyla gerçekleşti. ASML'nin bu yükselişi, JPMorgan ve Morgan Stanley gibi önde gelen analistlerin şirketin aşırı ultraviyole (EUV) litografi makinelerinden beklenenden çok daha fazlasını üretebileceği yönündeki raporlarının ardından geldi.
İki finans kuruluşu da aynı gün ASML için fiyat hedeflerini yükseltti. JPMorgan, hedef fiyatını 1.515 Euro'dan 1.900 Euro'ya çıkarırken, Morgan Stanley 1.400 Euro'dan 1.660 Euro'ya yükseltti. Her iki kurum da 'Ağırlığı Artır' (Overweight) derecelendirmesini korudu. JPMorgan analisti Sandeep Deshpande, ASML'nin yeni üretim tesisi kurmadan dahi yılda 110'dan fazla düşük NA EUV sistemi teslim edebileceğini belirtti. Bu rakam, yatırımcıların daha önce belirttiği yaklaşık 90 birimlik maksimum kapasitenin ve şirketin kendi yakın vadeli üretim öngörüsünün üzerinde.
ASML'nin üretimindeki bu artış, çip sektörü için büyük önem taşıyor. Zira EUV teknolojisi, gelişmiş çiplerin üretiminde ciddi bir darboğaz oluşturuyor. Yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan en gelişmiş çiplerin her biri, bir aşamada ASML'nin litografi makinelerinden geçiyor. Bu nedenle, daha fazla makinenin sevkiyatı, tedarik zincirinin sonraki halkaları için doğrudan kapasite artışı anlamına geliyor.
Morgan Stanley, yakın vadeli sevkiyatlara olan güveninin artmasındaki temel nedenin, ASML'nin nisan ayındaki yıllık olağan genel kurul toplantısında yaptığı açıklamalar olduğunu belirtti. Şirket, Eindhoven'daki Brainport Industries Campus'ta bir genişleme planladığını ve inşaatın 2026'nın üçüncü çeyreğinde başlayacağını duyurdu. Ancak banka, kapasite endişelerinin tamamen giderilmesi için bu kampüsün 'çok aşamalı bir inşaatın başlangıcı olması gerektiğini' vurguladı.
ASML'nin elde ettiği bu rekor, Ironik bir şekilde şirketin tedarik sağladığı firmaların değerinin altında kalıyor. Pazar değeri hala trilyon dolarlık barajı aşan ABD'li çip firmalarının gerisinde. Bu yıl hisselerinde yaşanan yaklaşık %50'lik artış, yapay zeka talebiyle hızla yükselen genel çip sektörünün gerisinde kaldı. ASML, daha önce SAP'yi geride bırakarak Avrupa'nın en büyük halka açık şirketi olmuştu ve şu anda Avrupa'nın bir sonraki en büyük iki şirketi olan HSBC ve Roche'un toplam değerinden daha fazla bir değere sahip.
ASML'nin sektördeki tekel konumu, uzun vadede garanti altında değil. Birçok girişim, şirketin hakimiyetini sarsmayı hedefliyor. Peter Thiel'in Founders Fund ve CIA ile bağlantılı In-Q-Tel tarafından desteklenen San Francisco merkezli Substrate adlı startup, partikül hızlandırıcı tabanlı bir X-ışını litografi sistemi için 100 milyon dolar topladı. Şirket, bu sistemin 2nm sınıfı özelliklere sahip çiplerini, gelişmiş EUV sistemlerinin maliyetinin onda biri seviyesinde, wafer başına yaklaşık 10.000 dolara üretebileceğini iddia ediyor. Canon da ticari nano baskı araçları gönderirken, Nikon daha alt segmentte bir ürünle pazara girmiş durumda. Çin ise ASML'nin ekipmanlarına bir çözüm bulduğunu duyurmuş durumda.
Ancak, bu gelişmelerin yakın gelecekte yüksek hacimli mantık çip üretiminde bir EUV tarayıcısının yerini alması beklenmiyor. ASML'nin araçları, düşük NA sistemler için yaklaşık 235 milyon dolardan, Intel'in geçen yıl sonlarında 14A düğümü için kurduğu Yüksek NA EXE:5200B modeli için ise yaklaşık 380 milyon dolara kadar çıkıyor.
Geçen ay bir teknoloji yayınına verdiği röportajda rakipleri hakkında sorulan ASML CEO'su Christophe Fouquet, teknolojiyi istemekle sahip olmak arasındaki farkın hala çok büyük olduğunu belirterek, "Sıfırdan başladığınızda zorluk muazzamdır" dedi.
