Yapılan yeni bir modelleme çalışmasına göre, önümüzdeki on yıllarda Antarktika'nın küresel ısınmadan gezegenin diğer bölgelerinden 1.4 kat daha hızlı etkilenebileceği öngörülüyor. Bu durum, deniz seviyesinde aşırı yükselmelere neden olabilir ve kutup ekosistemlerini ciddi şekilde tahrip edebilir.
Çalışmaya göre, Antarktika'da küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelere göre 2 derece Celsius artması durumunda, bu hızlı ısınma eğilimi (Antarktika amplifikasyonu olarak biliniyor) daha belirgin hale gelecek. Halihazırda dünya genelinde sıcaklıklar yaklaşık 1.1 derece Celsius artmış durumda ve rekor sıcaklıklar giderek daha sık yaşanıyor. Mevcut emisyon seviyeleri devam ederse, 2 derece Celsius'luk ısınmaya yaklaşık 2050 civarında ulaşılması bekleniyor; ancak emisyonlar artmaya devam ederse bu eşik 2040'larda görülebilir.
Bu yeni araştırma, Antarktika amplifikasyonuna dair net bir işaret sunan ilk çalışmalardan biri olma özelliği taşıyor. Daha önceki tahminlerde, Güney Okyanusu'nun ısıyı emme konusundaki muazzam kapasitesi ve dondurucu kıtayı yükselen sıcaklıklardan izole eden güçlü kutupsal akıntılar nedeniyle bu tür bir amplifikasyonu tespit etmek zor olmuştu. Ancak, Arktik'te amplifikasyonun zaten yaşanıyor olması, bilim insanlarının Antarktika'da da benzer bir durumun yaşanacağına inanmalarına neden oluyor.
Bilim insanları, uzun yıllardır Antarktika'nın artan küresel sıcaklıkların etkilerinden izole olduğunu düşünüyordu. Ancak bu yeni çalışma, Antarktika çevresindeki okyanus yüzeyindeki uzun vadeli ısınmanın, gelecek yüzyıl boyunca iklim modelleri tarafından öngörüldüğü gibi, Antarktika amplifikasyonuna yol açabileceğini öne sürüyor.
Arktik amplifikasyonu yıllardır belgeleniyor ve bu bölgedeki sıcaklıklar son elli yılda küresel ortalamanın yaklaşık dört katı hızla artıyor. Arktik'teki bu hızlı ısınmanın ana nedeni, kar ve buzun erimesinin ısıyı uzaya daha az yansıtmasıyla ısınmayı hızlandıran buz-albedo geri bildirim mekanizmasıdır. Eskiden yansıtıcı deniz buzu olan yerlerde şimdi güneş ışığından daha fazla ısı emen bir okyanus var. Bu durum, daha fazla buz ve karın erimesine yol açarak daha fazla ısı emen su kütlesini ortaya çıkarıyor.
Antarktika ise farklı bir şekilde işliyor. Bunun bir nedeni, girdap oluşturan okyanus ve rüzgar akıntılarının kıtayı dünyanın diğer bölgelerindeki yükselen hava ve deniz sıcaklıklarından korumasıdır. Arktik'in aksine, Antarktika'nın büyük bir kısmı yaklaşık on yıl öncesine kadar yalnızca kademeli bir ısınma ve deniz buzu kaybı yaşamadı.
Ancak, 2014 ile 2016 yılları arasında Antarktika, Arktik'in kırk yılda kaybettiği kadar deniz buzu kaybetti. Kıtadan bu yana tam bir toparlanma görülmediği ve özellikle 2023 yılında olağanüstü düşük kış deniz buzu genişliği kaydedildiği belirtiliyor.
Bilim insanları, Antarktika'da şu anda ani değişimlerin çok hızlı oranlarda gerçekleştiğini gözlemliyor. Düşük Antarktika deniz buzu kapsama alanıyla birlikte, artık buz-albedo geri bildiriminin güney yüksek enlemlerindeki ısınmayı şiddetlendirme potansiyeli taşıyor.
Ancak bu amplifikasyon sinyali henüz doğrudan gözlemlenmedi. Bu nedenle, yeni çalışma kapsamında, Çinli araştırmacılar iklim modellerinden elde edilen verileri analiz ederek, 2 derece Celsius'luk bir ısınma senaryosunda Antarktika amplifikasyonunun meydana gelip gelemeyeceğini araştırdılar. En son Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) raporu için geliştirilen modellerle birlikte kutupsal amplifikasyon simülasyonlarını kullanarak, araştırmacılar küresel ısınmanın Antarktika sıcaklıkları üzerindeki etkisini incelediler.
22 Aralık 2025'te Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan bulgular, gelecekteki iklim koşulları altında Antarktika'nın Güney Yarımküre'nin tamamından daha hızlı ısınacağını gösteriyor.
Araştırmacılar ayrıca Antarktika amplifikasyonunun ana itici gücünü de keşfettiler: Arktik'te buz-albedo geri bildiriminin temel bir itici güç olduğu düşünüldüğünde, Antarktika'da ısınma esas olarak çevredeki okyanustan hızlanan ısı salınımı yoluyla gerçekleşecek.
Antarktika amplifikasyonu henüz başlamamış olsa da, iklim değişikliğinin etkileri şimdiden hissediliyor. Son on yılda, erime nedeniyle Antarktika deniz buzunda büyük düşüşler ve imparator penguenlerinde felaket boyutunda üreme başarısızlıkları gözlemlendi.
Yaşanan bu olayların önemi büyük ve kaçınılabilecek her derecelik ısınma önem taşıyor.
Yeni çalışma modellere dayanıyor ve Antarktika söz konusu olduğunda, sonuçların gelecekteki amplifikasyonu küçümseyebileceği belirtiliyor. İklim modellerinin bazı ısınma mekanizmalarını tahmin etme yeteneği sınırlı ve Antarktika'nın kutupsal akıntılarının sıcaklık değişimlerini tam olarak nasıl etkileyeceği hala belirsizliğini koruyor.
Tüm bunlar bir araya geldiğinde, iklim modellerinin önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllarda ortaya çıkabilecek Antarktika amplifikasyonunun potansiyelini ve büyüklüğünü hafife alabileceği olasılığını artırıyor.
