Yeni bir anakart satın alırken genellikle yonga seti, form faktörü, bağlantı seçenekleri ve genişletme yuvaları gibi özelliklere odaklanırız. Ancak gözden kaçabilen küçük bir detay olan BIOS çipinin boyutu, gelecekteki yükseltme seçeneklerinizi önemli ölçüde etkileyebilir. Özellikle uzun ömürlülüğüyle bilinen AMD platformlarına yatırım yapıyorsanız, bu küçük bileşenin ne kadar kritik olduğunu bilmek önemlidir.
BIOS SPI ROM olarak da bilinen BIOS çipi, anakart üzerinde bulunan ve BIOS'u veya son 15 yılda daha gelişmiş UEFI firmware'ini depolayan küçük bir flash bellek yongasıdır. Genellikle 8 pinli tasarımı ve küçük boyutuyla diğer bileşenlerden ayrılır. Üst düzey anakartlarda 16 pinli tasarımlara sahip BIOS çiplerine de rastlanabilir. Ancak bu küçük çipin bilgisayarınızın işlevselliğinde ne kadar büyük bir rol oynadığını hafife almamak gerekir.
BIOS çipi olmadan veya bozuk bir BIOS çipiyle sisteminiz başlamayacaktır. Bunun nedeni, çipin bilgisayarınızdaki temel donanımı başlatan ve test eden, her güç düğmesine bastığınızda başarılı bir şekilde önyükleme yapmasını sağlayan kritik talimatları içermesidir.
Geçmişte BIOS çiplerinin kapasitesi 8KB ile 64KB arasındaydı. Teknolojinin yıllar içinde kat ettiği büyük gelişmeyle birlikte, donanımın karmaşıklığı arttıkça bu küçük çiplerin kapasitesi de katlanarak büyüdü. Birkaç yıl öncesine kadar tüketici anakartlarında 16MB veya 32MB'lık BIOS çiplerini görmek normaldi ve son zamanlarda en yeni AMD anakartlarında 64MB'lık çipler görünmeye başladı. Ancak bu, her AMD anakartının 64MB'lık bir BIOS çipine sahip olacağı anlamına gelmez.
Anakart üreticilerinin daha küçük BIOS çiplerini kullanmasının temel nedeni maliyettir. Daha yüksek kapasiteli BIOS çiplerinin maliyeti daha yüksektir ve bu da şirketin giderlerini etkileyebilir. Sonuç olarak, birçok marka daha düşük kapasiteli çipler kullanarak maliyetleri en aza indirmeye çalıştı. Ancak, daha karmaşık firmware, gelişmiş grafik arayüzü estetiği, daha fazla işlemci desteği ve kullanıcıların temiz bir Windows kurulumu yaptıklarında internet bağlantısı kurma sorununu ortadan kaldıran entegre kablosuz sürücüleri gibi ek özellikler gibi çeşitli faktörler nedeniyle daha yüksek kapasiteli modellere geçiş yaptılar.
AMD'nin 800 serisinin üst düzey yonga setleri olan X870 ve X870E'yi kullanmasına rağmen, bu yonga setlerinden birini kullanan her anakartın yüksek kapasiteli BIOS çipleri içermesi garanti değildir. Üreticinin tasarım kararları ve kâr marjları gibi birçok etken burada rol oynar.
Benzer şekilde, 64MB'lık çipler yalnızca X870 veya X870E yonga setleriyle sınırlı değildir. Daha uygun fiyatlı B850 yonga setini kullanan anakartlar da, fiyat aralığının üst ucundaysa 64MB'lık çiplerle gelebilir.
Markalar arasındaki bu çeşitlilik, alıcıların anakartları değerlendirirken yalnızca yonga setine ve fiyata bakmaları gerektiğini gösteriyor. Bu, ürünün web sitesine gitmeyi ve kapasiteyi kontrol etmeyi gerektirir. Birçok satıcının metrik olarak megabayt yerine megabit kullandığını unutmayın, bu nedenle megabayta dönüştürmeniz gerekecektir. Örneğin, 512Mb ve 256Mb sırasıyla 64MB ve 32MB'a eşdeğerdir.
AM5 Platformunda İşlemci Desteği
BIOS çipi, anakartın bu işlemcilerle iletişim kurması için gerekli olan kritik mikro kodu (Intel sistemleri için) ve AGESA kodunu (AMD sistemleri için) depolar. Çip üreticileri yeni işlemciler piyasaya sürdükçe, anakart üreticilerinin mevcut anakartlarda işlemcilerin düzgün çalışmasını sağlamak için BIOS'a ilgili mikro kodu veya AGESA'yı eklemeleri gerekir. Sorun, işlemci sayısı BIOS çipinin kapasitesini aştığında ve anakart üreticilerinin taviz vermek zorunda kaldığında ortaya çıkar.
Daha büyük bir BIOS çipiyle, anakart üreticilerinin yeni işlemciler için yer açmak amacıyla eski işlemciler için desteği kaldırmak zorunda kalmazlar. Bu durum, özellikle AM4 gibi tek bir yonga seti üzerinde birden fazla işlemci neslini destekleyen AMD platformlarında bir sorun olmuştur. Zen 3 piyasaya sürüldüğünde 400 serisi yonga setiyle yaşanan durum da buna bir örnektir.
O dönemde çoğunlukla 16MB olan sınırlı BIOS çipi kapasitesi nedeniyle, anakart üreticileri Zen 3'ü desteklemek için eski Zen ve Zen+ çiplerinin desteğini kaldırmak zorunda kaldılar. Hatta bazılarının BIOS'taki görsel efektleri kaldırıp gösterişli grafik arayüzlerden eski usul metin menülerine geri dönmesi gerekti. Bu durum, bir BIOS çipinin önemini ve kapasitesinin anakartın özellikleri ve işlemci uyumluluğunu nasıl doğrudan etkileyebileceğini göstermektedir.
AM4 platformu, ana akım Ryzen parçalarından Zen'den Zen 4'e kadar olan APU'lara kadar sekiz AMD işlemci serisini destekledi. Şu ana kadar AM5, Zen 4'ten Zen 5'e kadar üç aileyi kapsıyor, bu da AM4'ün yarısından azı. AMD, 2022'de piyasaya sürülen AM5 platformunu 2027 ve sonrasına kadar destekleme taahhüdünde bulundu. AMD'nin AM5 üzerinde kaç yeni işlemci piyasaya süreceğini tahmin etmek zor, ancak çip üreticisi önceki hızını korursa, AM5'in en azından Zen 6'yı görmesi gerekir.
AM5 platformunun 32MB'lık BIOS çipini dolduracak kadar çok sayıda Ryzen işlemcisi görüp görmeyeceğini yalnızca zaman gösterecek. En yeni CPU'lara düzenli olarak yükseltme yapan ve eski çiplerle geriye dönük uyumluluğu kaybetmekte sakınca görmeyen normal bir kullanıcı için bu kapasite fazlasıyla yeterli olmalıdır.
