Vücuttaki iltihaplanmayı düzenlediği bilinen bir enzim, şimdi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili genlerin adeta anahtarını elinde tutuyor. Bu keşif, Alzheimer hastalığı ve beyin yaşlanması üzerinde önemli etkiler yaratabilir.
New Mexico ve Tennessee Üniversitelerinden araştırmacılar, insan doku kültürleri üzerinde yaptıkları deneylerde 'OTULIN' adlı enzimin etkilerini inceledi. OTULIN'in aktivitesinin engellenmesiyle, Alzheimer hastalığı ile yakından ilişkili bir protein olan 'tau' seviyesinin azaldığı gözlemlendi. Hatta OTULIN geninin tamamen ortadan kaldırılmasıyla, tau üretimi de durdu.
Daha da dikkat çekici olan, bu tau azalmasının nöronların sağlığını olumsuz etkilememesi. Alzheimer hastası bir donörden alınan nöronlar ile sağlıklı donörlerden alınan kök hücrelerden yetiştirilen nöronlar karşılaştırıldığında, her iki durumda da OTULIN ve tau'nun hastalıklı nöronlarda daha bol olduğu görüldü.
Araştırmacılardan moleküler genetik uzmanı Karthikeyan Tangavelou, "Patolojik tau, hem beyin yaşlanması hem de nörodejeneratif hastalıklar için ana oyuncudur. Nöronlardaki OTULIN'i hedefleyerek tau sentezini durdurursanız, sağlıklı bir beyin elde edebilir ve beyin yaşlanmasını önleyebilirsiniz," açıklamasında bulundu.
Ancak, OTULIN'in vücuttaki diğer işlevleri göz önüne alındığında, bu enzimi tamamen engellemenin veya kaldırmanın mevcut tedavi yöntemleri için uzak bir ihtimal olduğu belirtiliyor. OTULIN'in kısıtlanması, vücudun başka yerlerinde hasara yol açmamak için dikkatli bir şekilde yönetilmelidir.
Araştırmacılar, OTULIN'in nöronlardaki fonksiyonunu keşfettiklerini, ancak beynin diğer hücre tiplerinde nasıl çalıştığına dair henüz yeterli bilgiye sahip olmadıklarını ifade ediyor. Yine de bu bulgular, Alzheimer ve benzeri hastalıklar için gelecekteki tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde yeni kapılar aralayabilir.
Yapılan RNA dizileme çalışmaları, OTULIN'in kaldırılmasının sadece tau üretimini durdurmakla kalmayıp, onlarca başka genin aktivitesini de etkilediğini ortaya koydu. Bu genlerin büyük çoğunluğunun iltihaplanmayla ilişkili olması, OTULIN'in nöron stresi ve beyin yıpranmasında kilit bir rol oynayabileceğini düşündürüyor.
Bu çalışmaların hayvan ve insan modellerinde test edilmesi gerekmekle birlikte, bilim insanları artık Alzheimer ve diğer ilgili hastalıklar için potansiyel bir hedef daha belirlemiş durumda. OTULIN'in hücrelerdeki atıkların (tau gibi protein birikintileri dahil) temizlenmesine yardımcı olduğu biliniyor ve bu fonksiyonundaki bozukluklar sorunlara yol açabiliyor.
Tangavelou, "Bu, beyin yaşlanmasını tersine çevirmek ve sağlıklı bir beyne sahip olmak için daha fazla araştırma projesi geliştirme konusunda harika bir fırsat sunuyor," dedi. Araştırmanın ayrıntıları bilimsel bir dergide yayımlandı.
