Tıbbın sınırlarını zorlayan dikkat çekici bir gelişmeyle, doktorlar ciğerleri tamamen işlevsiz hale gelen bir hastayı, yeni akciğerler beklediği 48 saat boyunca hayatta tutmayı başardı. Bu radikal yöntem, gelecekte seçilmiş hastalar için umut olabilir.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir ekibin geliştirdiği 'total yapay akciğer' (TAL) sistemi, insan akciğerlerinin üstlendiği oksijenlendirme görevini yerine getirirken, kan akışını da düzenleyerek kalbi korumayı başardı.
TAL sistemi, hastanın durumunu stabilize etmek ve donör akciğer nakline hazır hale getirmek için kritik rol oynadı. Nakilden iki yıl sonra hasta, tamamen iyileşmiş ve işlevsel akciğerlere kavuşmuş durumda.
Bu olağanüstü hikaye, 2023 ilkbaharında 33 yaşındaki bir adamın, gripten kaynaklanan ve hızla zatürre, septisemi ve akut solunum güçlüğü sendromuna (ARDS) ilerleyen ağır akciğer yetmezliği yaşamasıyla başlıyor. Doktorlar, hastanın akciğerlerindeki enfeksiyonun hiçbir antibiyotiğe yanıt vermediğini ve akciğerlerin erimeye başladığını belirtiyor.
Normal şartlarda bu tür durumlarda hastalar yaşam destek ünitesine bağlanarak akciğerlerin iyileşmesi beklenir. Ancak bu vakada, enfeksiyonun kaynağı bizzat akciğerler olduğu için, akciğerlerin alınmaması durumunda hastanın ölümü neredeyse kaçınılmazdı. Akciğerlerin alınması da kan akışındaki bozulmalar nedeniyle kalp yetmezliğine yol açabilirdi.
Bu zorluğun üstesinden gelmek ve önceki girişimlerin sınırlılıklarını aşmak için, TAL sistemi geliştiren ekip, çift kanallı kan akışı ve akışa uyum sağlayan bir şant ekledi. Bu sayede kan akışındaki ani değişimler dengelendi.
Makine, hastanın hayatta kalmasını sağlayarak vücudunun bir akciğer nakline hazır hale gelmesi için zaman kazandırdı. Organlar çıkarıldıktan sonra enfeksiyondan kurtulma belirtileri görülmeye başlandı.
Doktorlar, çıkarılan akciğerler üzerinde yaptıkları moleküler analizlerde, ARDS nedeniyle akciğerlerin kendi kendine iyileşme şansının bulunmadığını doğruladı. Ciğerlerdeki kalıcı hasar ve bağışıklık sistemi kaynaklı tahribat, akciğer naklinin zorunlu olduğunu ortaya koydu.
Akciğer naklinin genellikle interstisyel akciğer hastalığı veya kistik fibrozis gibi kronik rahatsızlıkları olan hastalara uygulandığını belirten doktorlar, ARDS gibi akut durumlarda hastaların desteklenerek akciğerlerin iyileşmesinin beklendiğini, ancak bu vakada durumun farklı olduğunu vurguluyor.
Bu yöntem, gelecekte daha fazla hayat kurtarmak için tekrarlanabilir. Mevcut TAL sistemlerinin kurulumu şu anda yalnızca uzmanlaşmış merkezlerde mümkün olsa da, bu girişimde uygulanan yeniliklerin gelecekte standart cihazlara entegre edilmesi umuluyor.
Daha önce bu senaryoda çift akciğer naklinin imkansız görülebileceği durumlarda, artık bunun başarıyla yapılabildiği ve gelecekteki vakalarda bir seçenek olabileceği gösterildi. Ancak bu, donör akciğerlere zamanında erişime bağlı olmaya devam ediyor.
Doktorlar, solunum yolu enfeksiyonlarının neden olduğu ağır akciğer hasarlarında, akut vakalarda bile akciğer naklinin hayat kurtarıcı olabileceğini ve genç hastaların bu seçeneğin bilinmediği için hayatını kaybettiğini ifade ediyor.
Bu operasyona ilişkin vaka raporu, Med dergisinde yayımlandı.
