Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran arasındaki çatışma üçüncü haftasına girerken, Hürmüz Boğazı'nda kritik bir kriz yaşanıyor. Bu önemli ticaret rotasından geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatları durma noktasına geldi. Bu durum, dünyanın en gelişmiş çiplerinin üretim merkezi olan Tayvan'ı enerji ve hammadde kriziyle karşı karşıya bırakabilir.
Tayvan, enerji ihtiyacının yaklaşık %97'sini ithal ediyor. Ülkenin elektrik üretiminin %37'si Orta Doğu'dan gelen LNG ile sağlanıyor. Bu enerji, TSMC gibi dev çip üreticilerinin fabrikaları için hayati önem taşıyor; zira bu tesislerin sürekli ve stabil bir enerji akışına ihtiyacı var.
Çip üretiminde kullanılan helyumun da en önemli kaynaklarından biri Orta Doğu. Katar, dünya helyum arzının yaklaşık üçte birini karşılıyor ve İran'ın deniz komşusu konumunda. Tayvan kendi helyumunu üretmiyor ve bu maddeyi ABD ile Katar'dan ithal ediyor. Bu nedenle, Körfez bölgesindeki herhangi bir gerilim, çip üretimini doğrudan etkileyebilir.
Helyumun farklı kaynaklardan temin edilebilmesi ve ABD ile Avustralya gibi ülkelerin de bu konuda destek sağlayabilmesi, helyum tedarikinin çatışmadan daha az etkilenmesini sağlıyor. Ayrıca, LNG ve petrol tedarikinin Mart, Nisan ve Mayıs ayları için güvence altına alındığı ve Haziran ayı için ABD ile görüşmelerin sürdüğü belirtiliyor. Ancak acil bir durumda Tayvan'ın sadece 11 günlük LNG rezervi bulunuyor.
Bu durum, ani aksamalara karşı Tayvan'ı savunmasız bırakıyor. Mevcut stoklara ek olarak ülkeye bir miktar LNG sevkiyatı daha yapılması bekleniyor, ancak bu sevkiyatlar için önemli bir maliyet artışı yaşanmış olabilir. Tayvan'ın şimdilik yeterli petrol ve helyumu olsa da, savaşın tırmanması ve sevkiyatların uzun süre aksaması durumunda bunun bedeli ağır olabilir.
Yapılan analizlere göre, helyum kıtlığı yaşanması durumunda çip üreticileri daha kârlı olan yapay zeka (AI) çiplerinin üretimine öncelik verebilir. Bu durum, zaten yapay zeka çiplerine olan yüksek talepten dolayı dar boğaz yaşayan küresel tedarik zincirini daha da zorlayabilir. Halihazırda bellek üreticilerinin neredeyse tamamı yapay zeka müşterilerine odaklanmış durumda ve bu durum DDR5 fiyatlarının fırlamasına ve GPU'ların da daha pahalı hale gelmesine neden oluyor.
