Türkiye'nin bilim ve teknoloji dünyası, Ay'a yapılacak tarihi bir görev için nefesini tuttu. NASA'nın Artemis II görevi kapsamında, 53 yılı aşkın bir aradan sonra insanlı Ay yolculuğu için geri sayım başladı. Dört astronottan oluşan mürettebat, Ay'ın uzak tarafına doğru bir yolculuğa çıkacak.
Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden Çarşamba günü TSİ 22:24'te başlaması planlanan iki saatlik fırlatma penceresiyle, Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi ve Orion uzay aracı, Ay'a doğru yola çıkacak. NASA, olası gecikmelere karşı sonraki günler için de yedek fırlatma seçeneklerine sahip.
Görev yöneticileri, bu haftaki fırlatma için tüm sistemlerin hazır olduğunu belirtti. Hava durumu tahminleri de olumlu görünüyor; Çarşamba günü için %80'lik bir uygun koşul beklentisi var. Florida'daki fırlatma alanında hafif yağmur ve şimşek riski taşıyan bulutluluk endişesi olsa da, iki saatlik fırlatma penceresi sayesinde olası fırtınaları beklemek için yeterli zaman bulunacağı öngörülüyor.
Görev yönetimi ekibinin başkanı, Çarşamba günü için "fırlatmayı engelleyecek bir sorun olmadığını" dile getirdi. Yerdeki ekipler, roketin ve uzay aracının son kontrollerini yapmak üzere hazırlandı ve Çarşamba sabahı roketin içine süper soğuk sıvı hidrojen ve sıvı oksijenin yüklenmesi planlanıyor.
Kaptan Reid Wiseman, pilot Victor Glover, görev uzmanı Christina Koch ve Kanadalı astronot Jeremy Hansen, Salı öğleden sonra Orion mürettebat kapsülüne yerleşecek. Her şey plana uygun giderse, yaklaşık 98 metre yüksekliğindeki dev roket, fırlatma penceresinin başında dört adet RS-25 ana motorunu ve ikiz katı yakıt roket hızlandırıcılarını ateşleyerek, 8,8 milyon pound itme gücüyle fırlatma rampasından ayrılacak.
Heyecan Gerçeğe Dönüşüyor
Artemis II görevinin Ay'a doğru ilerleyebilmesi için roket, uzay aracı ve fırlatma ekibinin aşması gereken önemli kilometre taşları bulunuyor. Bunların başında, geçmiş geri sayımlarda zorluklar yaşanan SLS roketinin yakıt ikmali geliyor. Roketin yakıt hatlarındaki sızdırmazlık contalarında yaşanan sorunlar, daha önceki test uçuşları sırasında birçok gecikmeye neden olmuştu. Ocak ayındaki bir deneme geri sayımında tekrar bir hidrojen sızıntısı tespit edildi. Teknisyenler tarafından yapılan onarımların ardından, Şubat ayındaki ikinci bir denemede sorun tekrarlanmadı. Ancak daha sonra yaşanan ayrı bir sorun nedeniyle roketin montaj binasına geri götürülmesi gerekmişti.
Şimdi roket yeniden fırlatma rampasında ve yetkililer, Çarşamba günkü fırlatma denemesi için yakıt ikmalinin sorunsuz ilerleyeceği konusunda temkinli bir iyimserlik taşıyor. Diğer tüm hazırlıklar "tamam" olduğunda, uzay aracındaki astronotlar da görevlerine hazır olacak.
Astronot Koch, "Buradaki heyecan artık gerçekten hissedilir durumda" ifadelerini kullandı. Mürettebat üyeleri, Cuma günü Houston'daki ana üslerinden T-38 süpersonik eğitim jetleriyle Florida'ya gelmişti.
Kaptan Wiseman, Florida uzay merkezinde VIP'ler ve basın mensuplarıyla buluştuğunda, "Haydi Ay'a gidelim!" diyerek heyecanını dile getirdi. "Sanırım millet ve dünya olarak bunu uzun zamandır bekliyorduk ve ben, Victor, Christina ve Jeremy adına bu ekibimiz için bunu yapacak olmaktan dolayı çok heyecanlıyız. Bu büyük bir çalışma gerektirdi ve harika bir yolculuk oldu."
Bekleyiş gerçekten de uzun sürdü. NASA ve diğer dünya uzay ajansları, 1972'deki son Apollo görevinin Ay'dan dönüşünden bu yana Dünya yörüngesinin ötesine hiç gitmedi. Bu süre zarfında insanlığın Dünya'dan en uzaklaştığı an, 2024 yılında ticari astronotlardan oluşan bir ekibin SpaceX'in Polaris Dawn göreviyle yaklaşık 1.400 kilometre irtifaya ulaşmasıydı.
Artemis II görevi, Dünya'dan çeyrek milyondan fazla mil uzakta bir mesafeye ulaşacak. Ay'ın uzak tarafının binlerce mil ötesinden geçtikten sonra Dünya'nın yerçekimi, Orion uzay aracını yaklaşık 40.000 km/saat hızla atmosfere geri döndürerek Pasifik Okyanusu'na iniş yapmasını sağlayacak.
Fırlatma tarihine bağlı olarak (kesin yörünge her gün değişiklik gösterebilir), mürettebat tarihteki en uzak insanlı yolculuğu gerçekleştirecek ve eve dönerken yeniden giriş hız rekorunu kıracak.
Görev, fırlatmadan inişe kadar dokuz günden fazla sürecek. SLS roketinden ayrıldıktan sonra, Orion uzay aracı Dünya'dan 40.000 milden fazla uzaklıkta eliptik bir yüksek irtifa yörüngesinde bir günden biraz fazla zaman geçirecek. Astronotlar ve Houston'daki görev kontrol merkezindeki ekipler, bu süre zarfında uzay aracını test edecek, özellikle de dört yıl önceki pilotsuz Orion test uçuşunda yer almayan çevresel kontrol ve yaşam destek sistemlerine odaklanacak.
Glover ve Wiseman, uzay aracının kontrolünü manuel olarak devralarak Orion'un yol tutuş özelliklerini değerlendirecek. Gelecekteki Artemis görevlerinde kenetlenme manevraları için tatbikat yapacaklar. Her şey yolunda giderse, Orion görevin yaklaşık 25. saatinde bir Ay yörüngesi enjeksiyonu (TLI) ateşlemesi yapacak. Bu, astronotları Ay'a doğru gönderecek kritik an olacak.
Bu görev iniş yapmayacak. Bu, gelecekteki bir Artemis göreviyle, en erken 2028 yılındaki Artemis IV ile gerçekleşecek. NASA, astronotları Ay yörüngesindeki Orion uzay aracından Ay yüzeyine indirip geri getirecek ticari insan taşıyabilen iniş araçları geliştirmek için SpaceX ve Blue Origin ile çalışıyor. Bu iniş araçları ve yeni Ay uzay giysileri, NASA yetkililerinin umduğu gibi gelecek yıl bir iniş görevi için hazır olmayacak.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, geçen hafta Artemis programında bir yeniden yapılanma duyurdu. Ay yörüngesinde bir uzay istasyonu inşa etme odağından, Ay yüzeyinde bir üs kurmaya odaklanılacak. Program değişiklikleri ayrıca bir sonraki Artemis görevini (Artemis III) iniş görevinden, bir Orion mürettebat kapsülünü Dünya'ya daha yakın ticari iniş araçlarından biri veya her ikisiyle kenetlemek üzere bir uçuşa dönüştürdü.
Bu değişiklik, Artemis III'ün gelecek yıl fırlatma şansını artıracak. SpaceX veya Blue Origin'in iniş araçlarını Ay'a göndermek, yörüngede yakıt ikmali becerisi gerektirecek ve henüz bu yeteneği kanıtlamış bir şirket yok. Artemis III'teki düşük Dünya yörüngesi deneme görevi için yakıt ikmali zorunlu değil.
NASA'nın yöneticilerinden biri, "Son 10 hafta içinde kurum, mürettebatlı bir Ay test aracını hazırladı ve ayrıca ait olduğu programı yeniden yapılandırdı" dedi. "Bu bilinçli olarak yapıldı. Kampanyayı anlayan bir mürettebat daha büyük bir amaçla uçuyor, yolun ilerisini gören bir iş gücü daha yüksek bir standart tutuyor. Bu uçuş ve gelecekler birbirini güçlendiriyor. Apollo böyle çalıştı, biz de böyle çalışacağız."
"Bu uçuşun arkasında bir kampanya, inişler, bir Ay üssü, derin uzaya nükleer itki yer alıyor. Bu, Çarşamba akşamı olacaklarla başlar, biter."
