Birçok kişi, Apple'ın grafik arayüzlü bilgisayarlar tarihinin ikonik Macintosh ile başladığını düşünür. Ancak şirketin ilk grafik kullanıcı arayüzü (GUI) girişimi, aslında 1983'te piyasaya sürülen Lisa ile gerçekleşti. Lisa, pencere tabanlı uygulama sistemi ve fare kontrolünü geniş kitlelere ilk kez sunan makineydi; 1983'te 9.995 Amerikan doları gibi o dönemin koşullarında yüksek, ancak günümüzdeki yaklaşık 34.000 dolara denk gelen bir fiyata sahipti.
Teknoloji meraklısı ve YouTube yayıncısı Alex Anderson-McLeod sayesinde, artık kendi çok daha geliştirilmiş LisaFPGA klonunu yapabileceksiniz. Alex, Lisa'nın beyni olarak bir Artix 7-100T FPGA etrafında tasarlanmış, 2MB SRAM ve emüle edilmiş sabit disk, disket, seri port ve tabii ki klavye-fare bağlantılarını içeren tek kartlı bir sistem geliştirdi.
Orijinaline kıyasla çok daha üstün olan bu klon, modern donanım ve Alex'in tasarım zekası sayesinde öne çıkıyor. Örneğin, video dönüştürücüye ihtiyacınız kalmıyor çünkü kart, tarama çizgisi seçeneğiyle birlikte HDMI video çıkışı sunuyor; ana video modları anında değiştirilebiliyor. Kartta orijinal giriş cihazı bağlantı noktaları bulunsa da, klavye ve fare için USB bağlantı noktaları da eklenmiş durumda, böylece orijinal cihazları bulma derdiniz ortadan kalkıyor.
Benzer şekilde, bir USB hub sayesinde seri portlar ana USB-C konektörüne yönlendirilebiliyor. Bu da USB-seri adaptörler ve hantal DB25 konektörler arama ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Disket imajları, SD karttan, doğrudan PC bağlantısından veya ilgili porta bağlanan orijinal bir disket sürücüden yüklenebiliyor.
Lisa, o dönemin yazılım tasarım tercihleri ve 5 MHz'lik Motorola 68000 işlemcisinin kullanımı nedeniyle oldukça yavaştı. Bu sınırlamalara bir gönderme olarak Alex, makineyi fiziksel anahtarlarla anında seçilebilen ve 75 MHz'e eşdeğer hızlara çıkarabilen iki hız aşırtma çarpanı ekledi.
Videoda yer alan LisaFPGA'nın revizyonu versiyon 2 olsa da, Alex, versiyon 3'ün birkaç düzeltme ile yakında çıkacağını belirtiyor. Projenin en kısa sürede GitHub'da tamamen açık kaynaklı olarak yayınlanacağını söylüyor. Ayrıca klonları satmayı da değerlendiriyor ve ay sonunda Vintage Computer Festival Southwest'te bu projeyle ilgili sunum yapacak.
Yüksek fiyatı ve sınırlı yazılım desteği nedeniyle genel olarak bir başarısızlık olarak görülse de Lisa, 1984'te piyasaya sürülen ve grafik arayüzleri ve Apple markasını dünya çapında popülerleştiren 2.459 dolarlık Macintosh'a giden yolu açtı. Lisa bilgisayarının sonu da pek parlak olmadı; satılmayan envanterin vergi avantajından yararlanmak amacıyla 2.700 adetinin Utah, Logan'da çöpe atıldığı biliniyor. Yine de, ilk iPhone'un geriye dönük olarak büyük sorunlara sahip olması gibi, Lisa da çok daha büyük şeyler için zemin hazırlamıştı.
Apple, grafik arayüzlü ev bilgisayarlarını kitlelere tanıtmış olsa da, GUI'yi veya fareyi ilk icat eden şirket Apple değildi. GUI, Xerox'un PARC laboratuvarlarında geliştirildi; Steve Jobs'un ziyaret ettiği ve, tabiri caizse, notlar aldığı yer burasıydı. GUI ve fare teknolojisine sahip ilk bilgisayar Xerox Star 8010 iş istasyonuydu, ancak büyük bir paket halinde satılıyor ve 1981'de yaklaşık 60.000 dolara denk gelen 16.595 dolarlık bir fiyata sahipti. Fare ise çok daha erken, 1963'te Stanford Araştırma Enstitüsü'nde tasarlanmıştı.
