İspanya'da bulunan binlerce yıllık bir Bronz Çağı hazinesi içinde yer alan iki nesne, bilim insanlarını hayrete düşürdü. Zengin altın objelerin arasında yer alan ve paslanmış bir bilezik ile süslü yarım küre şeklindeki objenin, yer altından çıkarılan metalden değil, gökten düşen meteoritlerden elde edilen demirden yapıldığı ortaya çıktı.
Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde görevli emekli bir araştırmacının liderliğindeki keşif, 2024 yılında yayımlanan bir bilimsel makalede duyuruldu. Bu bulgu, 3000 yıldan daha uzun bir süre önce İber Yarımadası'ndaki metal işleme teknolojisinin ve tekniklerinin tahmin edilenden çok daha gelişmiş olduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 60 yıl önce, 1963'te bulunan ve 'Villena Hazine'si olarak bilinen 66 adet çoğunlukla altından oluşan koleksiyon, İber Yarımadası ve Avrupa'daki Bronz Çağı'nın en önemli altın işçiliği örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Koleksiyondaki iki nesne, özellikle demir görünümüyle dikkat çekiyordu: küçük, içi boş bir yarım küre ve tek parça bir bilezik. Bu objelerin demirden yapıldığı düşünülüyordu. Ancak İber Yarımadası'nda Demir Çağı'nın MÖ 850 civarında başladığı göz önüne alındığında, 1500-1200 MÖ yıllarına tarihlenen altın objelerle bu demir görünümlü eserlerin nasıl bir araya geldiği bir muammaydı.
Bilim insanları, yer altı demir cevherinin yanı sıra meteoritlerden elde edilen demirin de kullanılabileceği bilgisinden yola çıkarak bir inceleme başlattı. Meteor demiri, yer altından çıkarılan demire kıyasla çok daha yüksek nikel içeriğine sahiptir. Bu farklılık, objelerin kaynağını belirlemek için önemli bir ipucu oldu.
Villena Belediyesi Arkeoloji Müzesi'nin izniyle, bu iki objeden dikkatlice örnekler alındı ve kütle spektrometrisi yöntemiyle bileşimleri analiz edildi. Yüksek derecede korozyona rağmen elde edilen sonuçlar, hem yarım kürenin hem de bileziğin meteor demirinden yapıldığına dair güçlü kanıtlar sundu. Bu durum, objelerin hazinenin diğer parçalarıyla aynı döneme, yani MÖ 1400-1200 arasına ait olduğunu netleştirdi.
Araştırmacılar, bu bulgunun İber Yarımadası'nda meteor demirine atfedilen ilk iki parça olduğunu ve yaygın yer altı demir üretiminin başlamasından önceki Bronz Çağı sonlarına uygun olduğunu belirtiyor. Elde edilen sonuçların kesinliği, objelerin yüksek düzeyde korozyona uğraması nedeniyle sınırlı olsa da, ileriki dönemde uygulanabilecek daha gelişmiş, invaziv olmayan tekniklerle daha detaylı veri elde edilebileceği ve bu bulgunun daha da sağlamlaştırılabileceği düşünülüyor.
