Tarihin en büyük uzaylı zeka arayışlarından biri, 2 milyondan fazla 'vatandaş bilimci'nin ve 2020'de trajik bir şekilde çöken efsanevi Arecibo Gözlemevi'nin desteğiyle tamamlanmak üzere. 1999 yılında başlatılan SETI@Home projesi, dünyanın dört bir yanından milyonlarca gönüllüyü bir araya getirerek, Porto Riko'da bulunan ve kablo arızası nedeniyle yıkılan devasa radyo teleskopundan gelen verilerdeki olağandışı radyo sinyallerini tespit etmeye çalıştı.
Proje, teleskobun yıkılmasıyla erken sona ermiş olsa da, vatandaş bilimciler 21 yıllık veri analizinde 12 milyardan fazla ilgi çekici sinyal belirledi. Şimdi ise, projenin araştırmacıları bu devasa listeden en umut verici 100 adayı belirleyerek, dünyanın en büyük tek çanaklı radyo teleskopu olan Çin'in FAST (Beş Yüz Metre Açıklıklı Küresel Teleskop) ile detaylı bir şekilde inceliyor.
Şu ana kadar bu radyo kaynaklarından herhangi birinden uzaylı iletişimi olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmuyor. Ancak, ekip bu devasa veri setinin gelecekteki uzaylı avlarını daha etkili hale getireceğine inanıyor. Projenin kurucularından bilgisayar bilimci David Anderson, yaptıkları açıklamalarda, 'Eğer ET'yi bulamazsak, yeni bir hassasiyet seviyesi belirlemiş olacağımızı söyleyebiliriz. Belirli bir gücün üzerindeki bir sinyal olsaydı onu bulurduk' dedi ve gelecekteki gökyüzü tarama projelerinin farklı yapması gerekenler konusunda bir yol haritası çizdiklerini ekledi.
Uzaylılar Sohbet Odasına Giriyor
Dünya dışı zeka arayışı (SETI), radyo sinyalleri kullanarak gelişmiş uzaylı uygarlıklarını tespit etmeyi ve onlarla iletişim kurmayı amaçlayan bir bilim dalıdır. Temel fikir, eğer insanlık teknolojik olarak bu noktaya geldiyse, varsayımsal uzaylı yaşam formlarının da benzer bir seviyeye ulaşmış olabileceğidir.
Arecibo teleskobu, SETI alanında yıldız rolündeydi. 1974'te, Carl Sagan ve Frank Drake gibi bilim insanlarından oluşan bir ekip, bir zeka kitlesine ulaşma umuduyla Arecibo'dan yakındaki bir yıldız kümesine bir radyo iletimi göndermişti. İkili kodla iletilen ünlü 'Arecibo Mesajı', insan figürü, çift sarmallı DNA yapısı, bir karbon atomu modeli ve bir teleskop diyagramı içeriyordu. Ne yazık ki, bu mesaja bir yanıt henüz alınamadı.
SETI için büyük bir zorluk, uzayın radyo dalgalarıyla dolu olmasıdır. Soğuk hidrojen moleküllerinden patlayan yıldızlara kadar her şey bir şekilde radyo enerjisi yayar. Tüm bu kozmik gürültü arasında zeki uzaylılardan gelen anlamlı radyo sinyallerini tespit etmek neredeyse imkansızdır.
Aramayı daraltmaya yardımcı olmak için SETI@Home'un kurucuları kitle kaynak kullanımına başvurdu. Ekip, gönüllülerden ev bilgisayarlarına ücretsiz bir yazılım programı indirmelerini istedi ve her bilgisayarın işlem gücünü Arecibo'nun gece gökyüzü taramalarını analiz etmek için kullandı.
Proje, 1990'ların ortalarında yaklaşık 50.000 gönüllü düşünülerek planlanmıştı. Ancak proje başladıktan bir yıl sonra, 100 ülkeden 2 milyondan fazla kullanıcı bilgisayarlarında SETI@Home çalıştırıyordu. Anderson, projenin başlangıçtaki beklentilerini çok aştığını ve bu topluluğa ve dünyaya aslında bilim yaptıklarını bildirmek istediğini belirtti.
Aramayı Genişletmek
2025 yılında The Astronomical Journal'da yayımlanan iki makalede, Anderson ve meslektaşları, katkıda bulunanların topladığı devasa veri setini ve ekibin en iyi aday sinyaller için bunu nasıl analiz ettiğini anlattı. Proje, galaksideki hidrojen gazını haritalamak için kullanılan 21 santimetre radyo dalga boyuna yakın Samanyolu'ndan gelen radyo sinyallerine odaklandı. Araştırmacılar, gökbilimcilerin bu frekansta evreni rutin olarak gözlemlediğini ve varsayımsal bir uzaylı uygarlığının da tespit edilme şanslarını artırmak için bu frekansı kullanacağını açıkladı.
Almanya'daki Max Planck Yerçekimi Fiziği Enstitüsü tarafından sağlanan bir süper bilgisayar kullanarak, ekip milyarlarca yanlış sinyali ve Dünya kaynaklı radyo parazitlerini eleyerek aday havuzunu bir milyona düşürdü. Ekip daha sonra en umut verici 1.000 radyo kaynağını manuel olarak analiz ederek en iyi 100 adayı belirledi.
Şu ana kadar sonuçlardan olağandışı bir şey çıkmadı. SETI@Home proje direktörü gökbilimci Eric Korpela, açıklamasında, 'Tartışmasız bir şekilde, gökyüzünün büyük bölümlerini en hassas dar bant arama yeteneğine sahip biziz, bu yüzden bir şeyler bulma şansımız en yüksekti. Bu yüzden, evet, bir şey görmediğimiz için biraz hayal kırıklığı var.' dedi.
Ancak Korpela, günümüzde hesaplama açısından nelerin mümkün olduğunun, proje başladığında mümkün olanın çok ötesinde olduğunu ekledi. FAST ve dünya çapındaki diğer radyo teleskopları tarafından benzer araştırmalar yürütülüyor. Uzaylı zeka avı devam edecek ve veri analizi gelecekte daha da hızlı ve güvenilir hale gelecek. Korpela, 'ET'nin hala o veride olma ve bizden kıl payı kaçmış olma potansiyeli var.' diyerek sözlerini tamamladı.
